قدرت بر إملاء را ( به واسطهء لال بودن و يا جهالت به لغت ) نداشت ( 9 ) ، در اين صورت لازم است كه ولىّ و صاحب اختيار امور او از روى راستى و درستى ( 10 ) بجاى وى إملاء كند ، و بايد دو نفر گواه ( 11 ) را از ميان مردان مسلمانتان ( 12 ) بر اين قضيّه گواه گيريد ! و اگر دو نفر مرد نبودند بايد يك نفر مرد و دو نفر زن ( 13 ) ، از گواهانى كه شما آنان را مىپسنديد و به صداقتشان صِحَّه مىنهيد ( 14 ) ، بر اين امر گواه باشند ؛ ( و دو نفر زن بجاى يك نفر مرد ) بدين علّت است كه اگر يكى از آن زنان داستان تحمّل شهادت را فراموش نمود آن زن ديگر وى را در موقع اداء شهادت به ياد آورد . و نبايستى گواهانى كه تحمّل شهادت را نمودهاند در وقتى كه ايشان را براى اداى شهادت مىطلبند إبا و امتناع نمايند ( 15 ) ، و نبايد از نوشتن و تنظيم سَنَد و سر رسيد ، ملول و خسته شويد ؛ خواه آن معامله و دَيْن ، كوچك باشد ( 16 ) يا بزرگ ( 17 ) ، زيرا كه ( اين تنظيم سَنَد و نوشتار سه فائدهء مهمّ دارد : ) در نزد خداوند معاملهاى راستينتر و استوارتر است و براى اداء شهادت ، قويمتر و محكمتر ، و به عدم پيدايش شكّ و شبهه در مقدار دَين و در زمان لزوم پرداخت ، نزديكتر . مگر آنكه معاملهء نقدى دست به دست در ميان شما صورت گيرد كه در اين فرض اگر نوشتهاى در ميان نباشد اشكال نخواهد داشت ( 18 ) ، و هنگامى كه معاملهاى را انجام مىدهيد بايستى بر آن گواه بگيريد ( 19 ) ، و نبايستى كاتب ( 20 ) و شاهد ( 21 ) ضررى را ( به واسطهء ترك اجابت و تحريف و تغيير در كتابت و شهادت ) بهم رسانند ، و يا آنكه نبايستى به كاتب و شاهد ضررى ( به واسطهء تعجيل بدين امر از فوت امر مهمّشان و تكليف بيشتر از آنچه بر ايشان معيّن شده است ) برسد . و اين ضرر كاتب و شاهد غلط و انحرافى است كه از ناحيهء شما تحقّق پذيرفته است و از جانب شما سر زده است ( 22 ) . در تمام اين مسائل بايد تقواى خدا را پيش گرفته در مصونيّت وى درآئيد ( 23 ) و خداوند به شما تعليم مىنمايد ، و خداوند به هر چيزى داناست .
و اگر در سفر بوديد و كاتبى را براى نوشتن نيافتيد ، بايد گرو نقدى ( 24 ) كه آن را قبض مىنمائيد ( 25 ) به دست شما برسد ! و اگر بعضى از داينين و طلبكاران ، بعضى
امام شناسى (فارسى) — صفحة 20
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٠