افاده فرمودهاند : وَ الدِّرَاسَةُ أخَصُّ مِنَ التَّعْليمِ فَإنَّهُ يُسْتَعْمَلُ غالِباً فيما يُتَعَلَّمُ عَنِ الْكِتابِ بِقِرَاءَتِهِ . « 1 »
اصل كتاب ، نوشتهاى است كه با كتابت صورت مىگيرد ، و تدريس كتاب هم غالباً با نوشتن و تعليم آن به صورت كتابت است . بنابراين كتابت نقش مهمّ و مؤثّرى در تدريس و تعليم دارد .
در اين آيه مباركه خداوند مىفرمايد : وظيفهء انبياى الهى كه به ايشان كتاب الهى و حكم و نبوّت داده شده است آن است كه مردم را به خواندن و تعليم و تدريس كتاب و احكام از راه تربيت استادان و مربّيانى الهى كه پيوسته با كتابشان ممارست دارند و در خواندن و تدريس و تعليم آن مزاولت مىنمايند آشنا كنند .
علماى ربّانى كه در تحت تعليم و تربيت پيامبران عِظام مىباشند به وسيلهء خواندن و نوشتن و كتابت كتابهاى آسمانى و پيوسته دخالت نمودن در تعليم و تدريس آنها ، مردم را به شاهراه سعادت رهبرى مىنمايند . بنابراين يگانه راه و طريق هدايت مردم از راه انبياء و پيغمبران ، علمائى مىباشند كه در وسط قرار گرفته و كارشان در اثر كتابت و دراست آيات الهيّه ، فهماندن حقايق دين به اذهان عامّهء مردم است و اين مأموريّت ، تنها به واسطهء تدريس و تعليم كتاب كه لازمهاش كتابت و نوشتن است تحقّق مىيابد .
در قرآن مجيد نام كتاب و كُتُب و مشتقّات از مادّهء كتابت بسيار برده شده است و كأنَّه علاوه بر تدريس و تدرّس علوم ، خصوص عنوان كتابت در ايصال و افهام آن دراسات و تعليمات مؤثّر است .
در بعضى أحكام ، كتابت را از لوازم شمرده و امر بدان كرده است . در آيه 282 و آيه بعد از آن از سورهء بقره مىبينيم كه در ده جا لفظ و عنوان كتابت عنوان شده است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ
( 1 )
وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ
هامش
( 1 ) « الميزان فى تفسير القرآن » ج 3 ، ص 304 .