و بنابراين اصولًا جفر ربطى و اتّصالى با علم به غيب ندارد .
و طرفه آن است كه : عالم كبيرى از علماءِ حنفى كه شريف جُرجانى باشد قائل به اوّل است و ميگويد : جفرى كه نزد أهل البيت مىباشد از آن استخراج حوادث غيبيّه ميگردد .
و عالمى كبير از علماءِ إماميّه كه سيّد محسن أمين باشد با او در اين جهت مخالفت نموده و قائل به دوّم است و ميگويد : جفر علم حلال و حرام است فقط .
جُرْجانى در كتاب « مَواقِف و شرح آن » ج 6 ، ص 22 عين اين عبارت را ذكر كرده است :
« جفر و جامعه دو كتاب مىباشند براى علىّ رضى الله عنه ؛ و در آنها بر طريقهء علم حروف ، حوادث تا انقراض عالم ذكر گرديده است ، و أئمّهء معروف و مشهور از اولاد وى آنها را ميدانستند و بدانها حكم ميكردند . »
و سيّد محسن امين در كتاب « نَقْضُ الْوَشِيعَة » ص 295 گويد : جفر علمى از علوم نيست اگرچه بسيارى توهّم نمودهاند ، و مبنى بر جداول حروف نمىباشد . در اين مورد نه خبرى وارد گرديده است و نه روايتى ( تا آنكه ميگويد ) و ليكن مردم در تفسير آن گشاد بازى نمودهاند و راجع به آن مطالبى را گفتهاند كه به مستندى استناد ندارد ، همانطور كه شأن و حال مردم در اين گونه امور اين گونه مىباشد .
و در « أعيان الشّيعة » قسم أوّل از ج ، ص 246 طبع 1960 گويد : ظاهر از أخبار آن است كه : جفر كتابى است كه در آن علوم نبويّه از حلال و حرام و آنچه مردم در أحكام دينشان و صلاح دنياشان بدان نيازمندند مىباشد . « 1 »
هامش
أحكامٍ و اصول ما يَحتاجُ النّاسُ إليه فى أحكامِ دينِهم و ما يُصلِحُهُم فى دنياهُم و الإخبار عن بعضِ الحوادث . و ليكن اين جملهء أخير در طبع 1960 حذف شده است ، و همانطور كه در ص 261 گذشت : اين طبع محرَّف و از درجهء اعتبار ساقط است و نبايد مصدر براى أبحاث علميّه قرار گيرد . بنابراين ، إسناد مغنيّه عبارات آن را به مؤلّف « أعيان الشّيعة » تمام نيست .
( 1 ) در تعليقهء اخير دانستيم كه : در طبع دوّم « أعيان الشّيعة » جملهء : و الإخبار عن بعض الحوادث را اضافه دارد و در طبعى كه مغنيّه از آن نقل كرده ساقط شده است .