ايمن نمىباشم ! « 1 »
از گفتار حضرت استاد به دست آمد كه : مراد از قلم همهء انواع قلم است ؛ و مراد از مسطورات همهء انواع آنهاست و اختصاصى به قلم خاصّى و نوشتهء بخصوصى ندارد .
و چون مىدانيم : اولاً قلم و نوشته ، مورد قَسَم پروردگار قرار گرفته است ، و ثانياً مُقْسَمٌ عَلَيْه و چيزى كه قسم براى تحكيم و ايفاء استوارى و ثبات آن مىباشد ، استقامت عقل و نعمت نبوّت پيامبر اكرم ، و پاداش لا يزالى و ابدى او ، و خُلق عظيم و اخلاق بزرگ و سترگ اوست ، فلهذا مورد قَسَم كه قلم و نوشته است هر گونه كه باشد و به هر صورت و كيفيّتى كه تحقّق پذيرد ، داراى اهميّتى عظيم و قدر و قيمتى جليل و خطير مىباشد . چرا كه خداوند بدين دو امر مهمّ مىخواهد اثبات مقامات و درجات و فيض ازلى و ابدى و سَرمدى را به پيغمبرش بفرمايد . و على هذا قلم و نوشتار به طور اطلاق در اين آيه مورد اهميّت فراوان و اعتناى ذات أقدس حقّ متعال قرار گرفته است .
به واسطهء قلم و كتابت است كه اينهمه علوم در دسترس ماست و اگر احياناً قلمى نبود و نوشتهاى در عالم وجود صورت تحقّق به خود نمىگرفت اين عالم فعلى ما در پهناى ظلمت و جهل و كورى باطنى گرفتار ، و در امواج دلهرهآميز لُجّههاى غامره و گردابهاى ژرف درياى تاريكى غوطهور بود .
با دقّت تمام ، علوم فعلى ما را كه در ذخائر كتابهاى جهان و كتابخانههاى عالم با قلم نوشته شده است اگر حساب كنيم ، و وجود و عدم هر يك را جدا جدا بسنجيم ، اين موهبت عظيم بر ما مشهود خواهد شد . و الحَمْدُ لِلّهِ وَحْدَه كه چنين پروردگارى انسان را بيافريد ، و وى را به نيروى علم به وسيلهء قلم و كتابت بياراست ، و علوم معنوى را با كتب آسمانى و قرآن مجيد و نهج البلاغة و صحيفهء سجّاديّه و كتب فقهى
هامش
( 1 ) « الميزان فى تفسير القرآن » ج 20 ، ص 25 تا ص 35 تفسير سورهء ن و القلم .