و أيضاً احتمال داده شده است كه : صيغهء جمع در
يَسْطُرُونَ
براى تعظيم باشد نه براى تكثير و معنى زيادى . و اين توهّم ، توهّم سست و ضعيفى است . و أيضاً احتمال داده شده است كه : مراد از آن چيزى كه در آن مىنويسند لَوْح مَحْفوظ باشد . و أيضاً احتمال داده شده است كه : مراد از قلم و از مسطورات با آن ، اصحاب قلم و مسطوراتشان باشد . اينها همه احتمالات واهيه و بى بنيادى است .
( اين سوگندها را خدا ياد نموده است تا برساند كه : )
ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ
. و اين جمله معنائى است كه سوگند بر آن وارد گرديده است ، و خطاب هم به پيامبر صلى الله عليه و آله مىباشد : و باء در لفظ بنعمة يا سببيّه است يا مصاحبه . يعنى تو به سبب نعمتى - و يا با نعمتى - كه خداوند پروردگارت بر تو ارزانى داشته است ، مجنون و ديوانه نيستى !
و سياق آيه مؤيّد اين معنى است كه : مراد از نعمت ، نعمت نبوّت است . چرا كه دليل نبوّت از پيغمبر خدا هر گونه اختلال عقلى را بر مىدارد تا آنكه هدايت إلهيّهاى كه لازمهء نظام حيات انسانيّت است ، درست آيد .
و على هذا اين آيه ردّ مىنمايد جنونى را كه به پيغمبر نسبت دادند به طورى كه در آخر سوره از ايشان حكايت شده است :
وَ يَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ
. « و مشركين قريش مىگويند : حقّاً و واقعاً او ديوانه است . »
قوله تعالى :
وَ إِنَّ لَكَ لَأَجْراً غَيْرَ مَمْنُونٍ
« از براى تو مزدى لا ينقطع مىباشد » : كلمهء
مَمْنُونٍ
از مَنّ است به معنى قطع ؛ و از اين قبيل است آنچه گفتهاند : مَنَّهُ السَّيْرُ مَنًّا إذَا قَطَعَهُ وَ أضْعَفَهُ . « سير و حركت او را ضعيف ساخت و از راه بازداشت . » نه از مِنَّت به معنىِ : در گفتار و كلام ، نعمت را بزرگ شمردن و به حساب آوردن .
و مراد از أجْر ، أجر رسالت است عند الله سبحانه ؛ و در اين عبارت لطيفهاى است براى به دست آوردن دل پيغمبر و دلخوشى و شادى خاطر وى كه در برابر تحمّل رسالت خداوندى أجر غير مقطوع و مزد هميشگى كه از بين نرود به او داده مىشود .