أفضل المحقّقين شيخ مرتضى أنصارى در كتاب « رسائل » خود در يكايك از مسائل مختلفٌ فيها ميان اصوليّون و أخباريّون وارد شده و بحث عميق فرمودهاند ؛ و به حمد الله و المنّة بازار أخباريگرى امروز رونقى ندارد .
اگر اين أعلام نبودند أخباريّون با همين عبارات دلفريب و عوامگير : « متابعت از عقل موافقت عامّه است . موافقت أهل البيت تسليم شدن بدون چون و چرا در برابر أوامر آنهاست . آيا به عقل رجوع كردن طريقهء عامّه نمىباشد ؟ كُلُّ ما لَمْ يَخْرُجْ مِنْ هذَا البَيْتِ فَهُوَ باطلٌ » و أمثال اينها چنان پيشرفت كرده بودند كه عالم اسلام را به جهل و كورى و نابينائى كشانده بودند ، و با مخالفت با حكمت و عرفان و به طور كلّى جميع علوم عقليّه شبحى تاريك و مبهم براى آينده ترسيم نموده بودند .
از زمان همين آقا ملّا محمّد امين استرآبادى گسترش اين رويّه شد تا اينكه آثار او را در شيخ أحمد أحسائى و تابعينش ديديم و علوم و معارف آنها را كه در حقيقت بايد سدّ علوم و معارف نام نهاد مشاهده نموديم ؛ تا شيخ مجدِّد و محيى مذهب ، وحيد بهبهانى : آقا محمّد باقر قيام فرمود و با مكتب متقن و اصولى و راستين خود أساسشان را برانداخت و بنيادشان را منهدم نمود ، و معلوم شد كه : شيخ مفيد و شيخ طوسى و علم الهدى سيّد مرتضى و علّامهء حلّىها از روى غفلت به اصول نگرويدهاند ، بلكه با ديدهء بصيرت و كنجكاوانه بدان نگريستهاند .
بارى منظور ما از اين گفتار آن بود كه بدانيم : مؤلّف كتاب « دبستان مذاهب » با آنكه مجهول الهويّه است و هنوز يقيناً نمىتوان حكم به شخص معيّنى نمود ، معذلك كلام او در ذكر مذهب اثنا عشريّه ، كلام يك أخبارى مذهب صرف است و سورهء مجعوله و موضوعهء « ولايت » را كه به عنوان سورهء ساقطه از قرآن به عنوان معرّفى شيعه در كتابش آورده است ، هر كس به آن نظر كند ، با اندك تأمّلى مىفهمد كه مجعول و دروغ است . قرآن حكيم و عزيز و فرقان مجيد معجز كجا و اين سورهء مبتذل كه به گفتار آشتيانى : هر كس به لغت عرب آشنا باشد مىتواند مثل اين سوره را بسازد ، كجا ؟ !
امام شناسى (فارسى) — صفحة 145
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٤٥