. آيات وارده در قرآن راجع به مجاهدين بدر و بيعت رضوان و ( تحت شجره ) ، تمجيد و تعريف فعلى و موقّتى به حسب حال ايشان است نه مطلقاً و الى الأبد ، و در قضيّه بدر شواهدى است و در احد نيز شواهدى است .
از كسانى كه در غزوهء احد نگريخت و به پيامبر هم كمك بسيار نمود طلحة بن عبيد الله است ، اما پس از رسول خدا با أمير المؤمنين عليه السلام نقض بيعت كرد و خون هزاران بيگناه ريخته شد . و همچنين زُبَيْر بْنُ عوّام و عبد الرحمن بن عوف و سعد بن ابى وقّاص ، باختلاف مراتبهم و درجاتهم .
روايت عجيبى را مالك در « مُوَطّأ » خود آورده است كه از آن مىتوان به مناط كلّى ، استفادههاى بيشترى نمود : حَدّثَنِى عَنْ مَالِكٍ ، عَنْ أبِى النّضْرِ مَوْلَى عُمَرِ بْنِ عُبيْدِ اللهِ أنّهُ بَلَغَهُ أنّ رَسُولَ اللهِ صلّى الله عليه و آله قَالَ لِشُهَداءِ احُدٍ : هَؤُلَاءِ أشْهَدُ عَلَيْهِمْ . فَقَالَ أبُو بَكْرٍ الصّدّيقُ : أ لَسْنَا يَا رَسُولَ اللهِ إخْوانَهُمْ ؟ أسْلَمْنَا كَمَا أسْلَمُوا ، وَ جَاهَدْنَا كَمَا جَاهَدُوا ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله : بَلَى وَ لَكِنْ لَا أَدْرِى مَا تُحْدِثُونَ بَعْدى ؟ ! فَبَكَى أبُو بَكْرٍ ثُمّ بَكَى ثُمّ قَالَ : أئِنّا لَكائِنُونَ بَعْدَكَ ؟ ! « 1 »
هامش
( 1 ) مُوَطّأ » مالك ، با تحقيق و تعليقهء محمّد فؤاد عبد الباقى ، ج 2 ، كتاب جهاد ، باب الشهداء فى سبيل الله ، ص 461 و ص 462 ، حديث شمارهء . 32 و كتاب « تنوير الحوالك » سيوطى در شرح « موطّأ » مالك ، همين كتاب و همين باب ، ص 18 در صدر صفحه اصل حديث و در ذيل آن شرح و تفسير آن است .
و نظير اين روايت را با زيادتى ، محمّد بن عمر واقدى متوفّى در سنهء 207 در كتاب « مغازى » ج 1 ، ص 310 ذكر كرده است . او مىگويد : طلحة بن عبيد الله و ابن عبّاس و جابر بن عبد الله گفتهاند : رسول خدا صلّى الله عليه و آله بر كشتگان احد نماز خواند و گفت : أنا على هؤلاء شهيدٌ . « من بر سعادت و صحّت طريق و ايمان و اسلام و بهشتى بودن اين گروه گواهى مىدهم ! » ابو بكر گفت : يا رسول الله ! أ ليسوا إخواننا أسلموا كما أسلمنا و جاهدوا كما جاهدنا ؟ « اى پيامبر خدا ! آيا اين گروه برادران ما نيستند كه اسلام آوردهاند به مانند اسلام ما و جهاد كردهاند به مانند جهاد ما ؟ ! » قال : بلى ، و لكن هؤلاء لم يأكلوا من اجورهم شيئاً و لا أدرى ما تحدثون بعدى ؟ ! « گفت : آرى و ليكن آنها هيچ چيز از مزدهاى اعمالشان نخوردهاند و من نمىدانم شما پس از من چه بدعتها و حوادثى در دين ايجاد