فرار عثمان و پناه دادن به معاوية بن مغيره
و امّا دربارهء عثمان رواياتى را كه از تواريخ معتبر عامّه نقل شد ، شنيديد . اينك يك سند تاريخى مهمّ ديگرى را از طبرى كه از معتمَدين و موثّقين و مورّخين در نزد عامّه است ذكر مىنمائيم :
ابو جَعْفر طَبَرى مىگويد : مردم در روز احد چنان از رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرار كردند تا به حدّى كه بعضى از ايشان به مَنْقى كه پائينتر از أعْوَص است رسيدند و عثمان بن عفّان و عقبة بن عثمان و سعد بن عثمان ( كه دو مرد از أنصارند ) چنان فرار كردند تا به جَلْعَب ( كوهى است از نواحى مدينه كه در پشت أعْوَص واقع است ) رسيدند و در آنجا سه روز توقّف كردند و پس از آن به سوى رسول خدا صلّى الله عليه و آله برگشتند و پيامبر دربارهء ايشان است كه فرمود : لَقَدْ ذَهَبْتُمْ فيها عَريضَةً « 1 » « شما در اين گريز ، گريز و فرار وسيعى نمودهايد ! »
عثمان نه تنها فرار كرد ، بلكه پس از آمدن به مدينه مُعاويةُ بْنُ مُغيرَة بْنِ أبى العاص را كه از سختترين دشمنان رسول خدا صلّى الله عليه و آله بود و در اين جنگ شركت كرده بود و همان كسى است كه خود مدّعى است كه حمزهء سيّد الشهداء عليه السلام را مثله كرد و لبهاى رسول خدا را پاره كرد و رَباعى او را شكست و رسول خدا خون او را هدر داده بودند ، در منزل خود جا و أمان داده و چون حضرت رُقيّه دختر رسول خدا به اصحابى كه در پى او مىگشتند جاى او را در خانه نشان داد ، آنقدر چوبه جهاز شتر به آن بضعهء رسول الله زد كه بر اثر آن مريض شده و در بستر افتاده و بالأخره جان داد . « 2 »
هامش
( 1 ) « تاريخ » طبرى ، طبع دوم ، ج 2 ، ص 522 . و ايضاً در ج 1 از « سيرهء حلبيّه » ص 240 آورده است كه از جملهء منهزمين عثمان بن عفّان و وليد بن عقبة ، و خارجة بن زيد ، و رفاعة بن معلّى بودند كه : أقاموا ثلاثة أيّام ثمّ رجعوا إلى رسول الله ، فقال لهم رسول الله : ذهبتم فيها عَرِيضةً .
( 2 ) ابن أثير جزرى در « كامل التواريخ » طبع بيروت ، ج 2 ، ص 165 داستان معاوية بن مغيرة را نيز مشروحاً ذكر كرده و تصريح نموده است كه او بود كه بينى حمزه را بريد و او را مثله كرد .