روايات وارده در منع عمر از كتابت رسول خدا صلّى الله عليه و آله در مرض موت
1 - بُخَارى در « صحيح » خود ، با سند خود از عبيد الله بن عبد الله از ابن عبّاس روايت مىكند كه او گفت : لَمّا حُضِرَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله وَ فِى الْبَيْتِ رِجَالٌ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطّابِ ، قَالَ النّبِىّ صلى الله عليه و آله : هَلُمّ « 1 » أكْتُبْ لَكُمْ كِتَاباً لَا تَضِلّوا بَعْدَهُ ! فَقَالَ عُمَرُ : إنّ النّبِىّ قَدْ غَلَبَ عَلَيْهِ الْوَجَعُ ، وَ عِنْدَكُمُ القُرْآنُ . حَسْبُنَا كِتَابُ اللهِ ، فَاخْتَلَفَ أهْلُ الْبَيْتِ فَاخْتَصَمُوا ، مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ : قَرّبُوا يَكْتُبْ لَكُمُ النّبِىّ كِتَاباً لَنْ تَضِلّوا بَعْدَهُ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَا قَالَهُ عُمَرُ .
فَلَمّا أكْثَرُوا اللّغْوَ وَ الْاخْتِلافَ عِنْدَ النّبِىّ ، قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله : قُومُوا . فَكَانَ ابْنُ عَبّاسٍ يَقُولُ : إنّ الرّزِيّةَ كُلّ الرّزِيّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه و آله وَ بَيْنَ أنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنِ اخْتِلَافِهِمْ وَ لَغَطِهِمْ . « 2 » ، « 3 » « چون زمان مرگ رسول خدا صلى الله عليه و آله فرارسيد و در حجرهء آن حضرت مردانى بودند كه از جمله آنها عمر بن خطّاب بود ، رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرمود : بيائيد براى شما نوشتهاى بنويسم كه پس از آن گمراه نشويد ! عمر گفت : تحقيقاً مرض و درد بر
هامش
( 1 ) هَلُمّ به معناى تَعَال است يعنى بيا ، و لازم است و گاهى متعدّى استعمال مىشود ، مثل هَلُمّ شُهَداءَكم يعنى گواهانتان را بياوريد . هَلُمّ از اسماء افعال است و در آن واحد و جمع و مذكّر و مؤنّث يكسان است . و آن را صرف مىكنند و فعل قرار مىدهند و به آن ضمير را ملحق مىنمايند ، و در تثنيه هَلُمّا و در مؤنّث هَلُمّى و در جمع هَلُمّوا مىگويند .
( 2 ) لَغَط با فتحه غين به معناى درهم شدن صداها و فرياد است .
( 3 ) اين حديث را بخارى در كتاب طبّ و مرضى ، در باب قول المريض : قوموا عنّى ، ذكر كرده است ، از طبع بولاق سنهء 1312 هجريهء قمريه ، ج 7 ، ص 120 ، و از طبع مطبعهء عثمانيهء مصريّه سنهء 1351 ج 4 ، ص 5 ، و از طبع مطبعهء دار إحياء الكتب العربيّة با حاشيهء سندى ، ج 4 ، ص 6 . و أيضاً بخارى در كتاب النبى ، باب مرضه ، از طبع بولاق ج 6 ، ص 9 و 10 آورده است و بجاى « قال عمر » ، « قال بعضهم » ذكر كرده است .