« موءوده را موءوده نگويند تا زمانى كه بر او خونها و يا طلب خونهاى هفتگانه گذشته باشد . عمر گفت : راست گفتى ، خداوند عمرت را طولانى كند » .
مراد حضرت از اين مراحل همان است كه در قول خداوند :
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ
« ما حقّا انسان را از شيره و عصارهاى از گل خلق كرديم » تا آخر آيات « 1 » آورده شده است . و بنابر اين استشهاد ، حضرت اشاره نمودند كه چون جنين پس از ولادت زنده باشد و سپس دفن شود ، مؤوده است .
تقدّم امير المؤمنين عليه السّلام در علم وعظ و اندرز
و از جمله علوم ، علم وعظ است كه وعّاظى به عرصهء ظهور آمدهاند ، و هيچكس در امثال و جملات عبرت انگيز و مواعظ و نهى از زشتىها ، همانند او نيامده است . مانند گفتار او : من زرع العدوان حصد الخسران « كسى كه تخم دشمنى بكارد زيان و خسارت درو مىكند » . من ذكر المنيّة نسى الامنيّة « كسى كه مرگ را به
هامش
علقه مندك شده است ، و ثأر مضغگى نيز تعلق دارد كه بايد خونبهاى مضغه را به او بدهند ، غاية الامر خونبهاى نطفه و علقه در خونبهاى مضغه مندك است و همين طور تا برسيم به انشاء روح و دميدن نفس ناطقه كه خونبهاى آن تعلق مىگيرد و تمام خونبهاهاى قبلى در آن مندك است ، و به چنين جنين زنده به دنيا آمدهاى كه هفت مرحله از خونبها به وى تعلق گرفته است و هفت بار طلب ثار و خون خود را كرده و از شخص جانى خونخواهى نموده است تعلق مىگيرد . در « شرح قاموس » گويد : ثأر خون و طلب خون ، و كشندهء خويشاوند تو است ، و أثآر بر وزن اشجار ، و آثار بر وزن آجال جمع آن است ، و اسم مصدر ثؤره و ثوؤره است .
( 1 ) - آيه 12 تا 14 از سورهء 23 : مؤمنون :وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ ، ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ ، ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ« و تحقيقا ما انسان را از شيره و جوهرهء گل آفريديم ، سپس او را به صورت نطفه در قرارگاه ثابت ( رحم مادر ) قرار داديم ، پس از آن نطفه را علقه نموديم ، سپس علقه را مضغه آفريديم ، آنگاه مضغه را استخوانهاى جنين كرديم و روى آنها گوشت پوشانديم و سپس او را به خلقت ديگرى انشاء نموديم ، پس پر بركت باد خداوند كه از ميان آفريدگان مورد انتخاب و اختيار است » .