أحمد قواعد و دستورات عروض را از مردى كه از اصحاب محمّد بن علىّ الباقر و يا علىّ بن الحسين عليهما السّلام بود فرا گرفت و اصول اين علم را وضع نمود و ترتيب داد .
تقدّم امير المؤمنين عليه السّلام در علم عربيّت و لغت و اشتقاق
و از جملهء علوم ، علم عربيّت است كه علماء اين علم از اينجا برخاستهاند و امير المؤمنين عليه السّلام محكمترين و متقنترين ايشان است .
ابن حريرى بصرى در كتاب « درّة الغوّاص » و ابن فيّاض در « شرح اخبار » روايت كردهاند كه اصحاب در معناى موءوده اختلاف كردند . على عليه السّلام گفت : إنّها لا تكون موؤدة حتّى يأتى عليها الثّارات السّبع . « 1 » فقال له عمر : صدقت أطال الله بقاك .
هامش
( 1 ) - استاد علامهء طباطبائى رضوان الله عليه در « الميزان » ج 20 ، ص 323 فرمودهاند : الموؤدة البنت الّتى تدفن حيّة « موءوده عبارت است از دخترى كه او را زنده به گور مىكنند » - انتهى . و على هذا بايد اين دختر زنده به دنيا آمده باشد و سپس او را زنده دفن نمايند تا معناى موءوده صادق باشد . و اين همان معنائى است كه امير المؤمنين عليه السّلام گفتهاند كه بايد مراحل هفتگانهء جنين از : سلالهء طين ، نطفه ، علقه ، مضغه ، استخوان ، پوشيدن گوشت بر روى آن و انشاء روح و دميدن جان بر آن بگذرد و زنده به دنيا آيد تا معناى موءوده راست آيد ، و گرنه اگر بر جنين بعضى از اين مراحل بگذرد و بعضى هنوز نرسيده باشد ، معناى موءوده بر آن صادق نيست و مراد از آيه مباركه و اذا الموؤدة سئلت نمىباشد . و اما اينكه حضرت از آن تعبير به جنينى كردهاند كه بر آن ثاراث سبع ( خون بها و يا خونخواهىهاى هفتگانه ) گذشته باشد به جهت آن است كه هر يك از مراحل جنين را اگر ضايع كنند و يا ساقط نمايند ، خونبها و ديهء مخصوصى دارد كه بايد جنايت كننده بپردازد . ديهء نطفه 20 دينار ، ديهء علقه 40 دينار ، ديهء مضغه 60 دينار ، ديهء استخوان 80 دينار و ديهء گوشت بر روى استخوان پوشيده شده 100 دينار است . اين پنج مرحله بود و با مرحلهء نخستين كه سلالهء طين ( جوهر و عصارهء گل ) باشد شش مرحله مىشود و چون در آن روح دميده شود ، ديهء آن يك ديهء كامل انسان است كه هزار دينار است ، و حضرت مىفرمايد : موؤدة آن جنينى است كه اين خونخواهىها و خونبهاها همهء مراحلش بر آن گذشته باشد ، يعنى چون جنين متولّد گردد و او را بكشند ، ثأر نطفگى بر او تعلق دارد ، يعنى بايد خونبهاى نطفه را به وى بدهند ، و ثأر علقگى نيز تعلق دارد و بايد به او خونبهاى علقه را بدهند ، كه در اينجا ديهء نطفه در ديهء