الحمد و أسراه ، و أطهر الحمد و أسماه ، و أكرم الحمد و أولاه - إلى آخرها « 1 » « حمد و سپاس مختصّ خداست . او اهل ستايش است و محلّ و مأواى آن ، و از براى او مؤكّدترين اقسام ستايش است و شيرينترين آن ، و باسرعتترين ستايش و روندهترين آن ، و پاكيزهترين ستايش و بلند مرتبهترين آن ، و مكرّمترين و گرامىترين ستايش و سزاوارترين آن - تا آخر خطبه » .
ابن شهرآشوب گويد : و من اين دو خطبه را در كتاب « مخزون مكنون » خود آوردهام .
و از جمله كلمات حضرت است كه : تخفّفوا تلحقوا ، فإنّما ينتظر بأوّلكم آخركم « 2 » « سبكبار شويد تا به قافله برسيد ، زيرا اوّلين شما را در انتظار داشتهاند تا آخرين شما ملحق شود و برسد » .
و نيز گفتار آن حضرت است كه : من يقبض يده عن عشيرته فإنّما يقبض عنهم بيد واحدة و تقبض منهم عنه أيد كثيرة « كسى كه دستش را از اقوام و عشيرهء خود فرا كشد
هامش
( 1 ) - مرحوم لواسانى رضوان الله عليه در « كشكول » ص 25 و ص 26 خطبهء ديگرى از امير المؤمنين عليه السّلام ذكر كردهاند كه نقطه ندارد و اوّلش اين است : الحمد لله الملك المحمود ، الملك الودود ، مصوّر كلّ مولود و مآل كلّ مطرود .
( 2 ) - اين عبارت را در « نهج البلاغه » از آن حضرت در دو خطبه آورده است : اوّل در خطبهء 21 كه مىفرمايد : فإنّ الغاية أمامكم ، و إنّ وراءكم السّاعة تحدوكم تخفّفوا تلحقوا ، فإنّما ينتظر بأوّلكم آخركم . و در اينجا سيد رضى گويد : اين كلام ، گفتارى است كه بعد از كلام خداوند سبحانه و بعد از كلام رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اگر با هر كلامى مقايسه شود رجحان پيدا مىكند و در ربودن گوى سبقت برنده است . و اما قوله عليه السّلام : تخفّفوا تلحقوا هيچ كلامى شنيده نشده است كه با عبارت مختصرترى و معانى و برداشت زيادترى و باطن عميقترى و كلمهء حكمت سيراب كنندهترى ، همانند آن آمده باشد . دوم در خطبهء 165 كه پس از جملاتى دربارهء كتاب خدا و نصيحت دربارهء عمل مىفرمايد : بادروا أمر العامّة و خاصّة أحدكم و هو الموت ، فإنّ الناس أمامكم و إنّ الساعة تحدوكم من خلفكم . تخفّفوا تلحقوا ، فإنّما ينتظر بأوّلكم آخركم - الخطبة در طبع « نهج البلاغهء » مصر و تعليقهء محمد عبده ، خطبهء اول در ص 58 و ص 59 و خطبهء دوّم در ص 314 و 315 از جلد اول وارد است .