و دانستيم كه عبد الله بن عبّاس مدّتها مىخواست از عمر معناى اين آيه و مصداق آن را بپرسد : إن تتوبا إلى الله فقد صغت قلوبكما « شما دو نفر زن اگر به خداوند هم توبه كنيد ، دلهاى شما از حقّ ميل كرده است » و جرأت نمىكرد . تا در سفر ملازم وى شد و در راه آفتابهء او را برداشت و آب به دست او براى وضو مىريخت . در اين حال موقع را مغتنم شمرده گفت : اى امير مؤمنان مراد از اين دو زن در اين آيه إن تتوبا إلى الله كيست ؟ ابن عبّاس مىگويد : عمر تأمّلى كرد و مثل اينكه از سؤال من ناخوشايند بود ، سپس سر خود را بلند كرد و گفت : حفصه و عائشه « 1 » .
و نيز دانستيم كه در مسئلهء عول ، چون ابن عبّاس مسئله را براى زفر بيان كرد و روشن ساخت كه : عول ، باطل و غلط است ، زفر به او گفت : پس چرا تو اين مسئله را در زمان حيات عمر بيان نكردى ؟ ابن عبّاس به زفر گفت : إنّما كنت أهيبه « من مىترسيدم و از ابداء و آشكار كردن اين مسأله كه بر خلاف گفتار و رأى عمر بود ، بر خود نگران بودم » « 2 » .
بارى منع بيان احاديث رسول الله يكصد سال به طول انجاميد . در اين مدّت نقل احاديث ممنوع بود . چرا . . . و ملاحظه مىشود كه از اين فقدان چه مصيبت بزرگى بر امّت اسلام وارد شد .
هامش
ابى الحديد در همين جا آورده است كه در خبر صحيح روايت شده است كه جماعتى از زنان در نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودند كه صداى گفتارشان زياد شده بود ، عمر آمد و آنها همه از او ترسيدند و فرار كردند ، عمر به آنها گفت : يا عديّات أنفسهن ، أ تهبننى و لا تهبن رسول الله ؟ قلن : نعم ، أنت أغلظ و أفظّ « اى دشمنان جان خود ، آيا شما از من مىترسيد و از رسول خدا نمىترسيد ؟ گفتند : آرى ، تو غليظتر و سنگيندلتر هستى » .
( 1 ) - « تفسير كشّاف » زمخشرى ، در ذيل بحث از همين آيه مباركه از سورهء تحريم .
( 2 ) - پاورقى 3 ، از ص 339 از درس 161 تا 165 ، ج 11 « امامشناسى » و در آنجا اين عبارت از ابن ابى الحديد نقل شده است .