أبو حنيفه گرفتهاند .
و امّا شافعى ، او پيش محمّد بن حسن درس خوانده است و بنابر اين فقه او همچنين به أبو حنيفه برمىگردد .
و امّا أحمد بن حنبل ، او نزد شافعى درس خوانده است پس فقه او نيز به أبو حنيفه برمىگردد و أبو حنيفه هم كه نزد جعفر بن محمّد عليهما السّلام درس خوانده است و جعفر نزد پدرش عليه السّلام درس خوانده است و اين امر منتهى به على عليه السّلام مىشود .
و امّا مالك بن أنس ، او نزد ربيعة الرّأى درس خوانده است ، و ربيعه نزد عكرمه ، و عكرمه نزد عبد الله بن عبّاس ، و عبد الله بن عبّاس نزد حضرت علىّ بن أبي طالب عليه السّلام درس خوانده است .
و اگر بخواهى فقه شافعى را به مالك برگردانى ، چون او نزد مالك درس خوانده است اختيار با توست . اين دربارهء فقهاى اربعهء عامّه .
و امّا فقه شيعه مرجعش به امير المؤمنين عليه السّلام ظاهر است . و همچنين فقهاى صحابه : عمر بن خطّاب و عبد الله بن عبّاس بودهاند ، و هر دو نفر آنها از على عليه السّلام اخذ نمودهاند . امّا ابن عبّاس ظاهر است . و امّا عمر به جهت آنكه همه مىدانند كه او و غير او از صحابه در مسائلى كه براى ايشان مشكل مىشد ، به امير المؤمنين عليه السّلام رجوع مىكردند و همه مىدانند كه بارهاى متعدّد عمر گفت : لو لا علىّ لهلك عمر « اگر على نبود ، هر آينه عمر هلاك شده بود » . و همچنين گفت : لا بقيت لمعضلة ليس لها أبو الحسن « خداوند مرا زنده مگذارد در مسألهء مشكلى كه پيش آمد كند و براى حلّ آن أبو الحسن نبوده باشد » .
و همچنين گفت : لا يفتينّ أحد فى المسجد و علىّ حاضر « در وقتى كه على در مسجد است ، هيچكس حقّ فتوا دادن را ندارد » . و از همين جا به دست مىآيد كه علم فقه هم به امير المؤمنين عليه السّلام منتهى مىشود .
و عامّه و خاصّه روايت كردهاند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گفت : أقضاكم علىّ « استوارترين شما در قضاوت ، على است » . و معناى قضاء ، فقه است و على هذا على
امام شناسى (فارسى) — صفحة 222
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٢٢