و خطيب منيح گويد :
أنَا دَارُ الْهُدَى وَ الْعِلْمِ فِيكُمْ * وَ هَذَا بَابُهَا لِلدَّا خِلينا 1
أطِيعُونِى بِطَاعَتِهِ وَ كُونُوا * بِحَبْلِ وَلائِهِ مُسْتَمْسِكينا « 1 »
« 1 - پيامبر گفت : من خانهء هدايت و دانش مىباشم در ميان شما ؛ و اين على دَرِ اين خانه است براى واردين .
2 - شما با پيروى از او ، از من پيروى كنيد ! و به ريسمان ولاى او پيوسته چنگ زنيد و محكم بگيريد ! »
و خطيب خوارزم گويد :
إنَّ النَّبِى مَدِينَهءٌ لِعُلُومِهِ * وَ علِىٌ الْهَادِى لَهَا كَالْبَابِ « 2 » و « 3 »
« به درستىكه پيغمبر همچون شهرى است براى علوم و دانشهائى كه دارد ؛ و على هادى و رهبر همچون درى براى آن شهر است . »
روايات وارده از عامّه و خاصه ، درباره حديث أنا مدينه العلم و علىُّ بابُها
بارى بزرگان از أعلام عامّه و شيعه همچون سيّد هاشم بَحْرانى ، و شيخ صدوق ، و شيخ مفيد و شيخ طوسى ، و ابن عساكر و ابن مغازلى و حمّوئى و خوارزمى و غيرهم ، حديث أنا مدينهء العِلْم را در كتب خود با اسانيد متعدّد از رسول خدا صّلى الله عليه و آله روايت كردهاند ؛ و بحرانى از طريق عامّه شانزده حديث ، و از طريق خاصّه هفت حديث آورده است ؛ و ما در اينجا به ذكر بعضى از آنها مىپردازيم :
از « مناقب » ابن مغازلى فقيه شافعى ، با قرآئت او بر أبوالحسن أحمد بن مظفّر بن أحمد عطّار فقيه شافعى ، و اقرار أبوالحسن بر اين قرآئت در سنهء 434 با سند متّصل او از عبد الرحمن بن نَهْبان ، از جابربن عبد الله أنصارى روايت است كه : أخَذَ النَّبِى صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ بِعَضُدِ عَلِى عَلَيهِ السَّلَامُ وَ قَالَ : هَذَا أمِيرُ الْبَرَرَةِ ، وَ قَاتِلُ الْكَفَرَةِ ، مَنْصُورٌ مَنْ نَصَرَهُ ، مَخْذولٌ مِنْ خَذَلَهُ ؛ ثُمَّ مَدَّبِهَا صَوْتَهُ ، فَقَالَ : أنَا مَدِينَهءٌ الْعِلْمِ وَ عَلِى بَابُهَا
هامش
( 1 ) - مناقب » اين شهرآشوب ، ج 1 ، ص 262
( 2 ) - « مناقب » اين شهرآشوب ، ج 1 ، ص 262
( 3 ) - ابن صبّاغ مالكى اين عبارت رسول خدا را به عنوان استشهاد آورده است ، آنجا كه گويد : فصارت الحكمةُ من ألفاظه ملتقطةً ، و العلوم الظاهرة و الباطنة بفؤاده مرتبطهء ، لم تزل بحار العلوم تنفجّر من صدره ، و يطغى اعيابها حتّى قال ( ص ) أنَا مدينهء العلم و على بابها ( « الفصول المهمّة » ، طبع سنگى ، ص 18 ، و طبع حروفى ص 18 )