آورديم او نيز از شيخ أبُو عَلِىّ طَبَرْسِى آورده است ؛ از تفسير علىّ بن إبراهيم آورده است كه او گفت : اين آيه در شأن أمير المؤمنين عليه السّلام نازل شده است به جهت گفتار رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم كه : أنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ علِى بَابُها وَ لَا تَأتُوا الْمَدِينَةَ إلَّا مِنْ بَابِهَا « من شهر علمم و على دَرِ اوست ؛ و در شهر داخل نشويد مگر از درش ! »
و از جمله آنكه از سعد بن عبد الله با إسناد خود از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده است كه :
قَالَ : قَالَ : مَنْ أتَى آلَ مُحَمَّدٍ أتَى عَيْنًا صَافِيَهءً تَجْرِى بِعِلْمِ اللهِ لَيسَ لَهَا نَفَادٌ وَ لَا انْقِطاعُ ذَلِكَ بِأنَّ اللهَ لَوْ شَآءَ لِرَأهُمْ « 1 » شَخْصَهُ حَتَّى يأْتُوهُ مِنْ بَابِهِ وَ لَكِنْ جَعَلَ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ أبْوَابَهُ الَّتى يؤْتَى مِنْها وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ : لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَ لَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَ أتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوبِهَا « 2 »
« ظريف : راوى روايت گفت كه : آن حضرت گفتند : كسى كه به نزد آل محمّد بيايد ، به چشمهء زلال و صافى كه به علم خدا جريان دارد ، آمده است ، آن چشمهاى كه نيستى و انقطاع ندارد و اين به جهت آن است كه خداوند اگر اراده مىفرمود ، خودش را شخصاً به مردم نشان مىداد تا آنكه از دَرِ او وارد شوند ؛ و ليكن آل محمّد صلّى الله عليه و آله و سلّم را درهاى خود قرار داده است ؛ كه بايد از اين دَرْها بر خدا وارد شوند . و اين است معناى قول خداوند عزّ و جلّ :
لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ
تا آخر آيه .
بارى آنچه از مجموع اين روايات بهدست مىآيد ، با اختلافى كه در تفسير بيان آن ملاحظه مىشود ، يك معنى بيش نيست . و در آن اختلافى نيست و اين موارد مذكوره ، مصاديق آن معناى واحد است ، نه نفس مفاد آيه . و آن معناى مستفاد كلّى ، لزوم دخول و ورود در هر چيزى بر اساس طريق و راهى است كه فطرت و عقل و شرع براى وصول به آن معيّن كردهاند . و از غير راه وارد شدن ، انسان را به مطلوب نمىرساند ؛ و ضررهائى را نيز در پى دارد . در حال إحرام بايد از در منزل وارد شود ، شكافتن ديوار پشت منزل به دعواى آنكه مىخواهيم بين ما و آسمان
هامش
( 1 ) - كذا ، و الظاهر : لاراهُمْ .
( 2 ) - « تفسير بُرْهان » طبع سنگى ، ج 1 ، ص 119