وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ .
« 1 »
« على نفس رسول خداست » فَكيفَ يكونُ أصْحَابُهُ مِثْلَ نَفْسِه . « 2 »
« چگونه أصحاب او مثل خود او هستند ؟ ! »
و از ابن عبّاس روايت كرده است كه گفت : كانَ لِعَلِى رَضِى اللهُ عَنْهُ خِصَالٌ ضَوَارِسُ قَوَاطِعُ : سِطَهءٌ فِى الْعَشِيرَةِ ، وَ صِهْرٌ بِالرَّسُولِ ، وَ عِلْمٌ بِالتَّنْزِيلِ ، وَ فِقْهٌ فِى التَّأْويلِ ، وَ صَبْرٌ عِنْدَ النِّزَالِ ، وَ مُقَاوَمَهءُ الْأبْطَالِ ، وَ كانَ ألدَّ إذَا أعْضَلَ ، ذَا رَأى إذَا أشْكل . « 3 »
« براى على بن أبى طالب خصلتهائى بوده است كه همچون دندانهاى قاطع و جدا كننده ، وى را از جهت اهميّت و عظمت از همگان ممتاز مىساخته است : در عشيره و طائفهء خود از نظر حسب و نسب داراى مقام شرافت بوده است ؛ دامادى رسول خدا را داشته ؛ به تنزيل و ظاهر قرآن و شأن نزول و كيفيّت آن عالم بوده است ؛ و به تأويل و باطن قرآن و مراد حقيقى و معناى آن فقيه و فهيم بوده است ، و در جنگ تن به تن شكيبا و داراى تحمّل و استقامت بوده است ؛ و در برابر شَجْعان و رزمآوران ، ايستادگى و مقاومت داشته است ؛ و زمانى كه أمر دينى مشكل مىشد ، و دشمنان عويصه و مشكلهاى پيش مىآوردند ، شديد الخصومه بود ؛ و چون
هامش
( 1 ) -
آيه 61 ، از سورهء 3 : آل عمران :فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ .اين آيه راجع به مباهلهء رسول خداست با مردمان نصرانى مذهب نَجْرَان كه گفتند : عيسى پسر خداست و رسول اكرم با آنها قرار مباهله و ملاعَنه را گذاردند و با أخصّ از خاصان خود يعنى أمير المؤمنين و فاطمه زهرا و حسنين ( ع ) براى مباهله بيرون شدند و نصارى ترسيدند و مباهله نكردند ؛ و شاهد در اين است كه رسول خدا در اين آيه أمير المؤمنين را نفس خود و جان خود از قول خداوند حكايت كرده است . و ترجمه آيه اين است : « پس كسى كه با تو در اين مطلب محاجّه و گفتگو كند ، بعد از آنكه علم به حقيقت آن ( كه عيسى پسر خدا نيست و او همانند آدم است كه خداوند او را از خاك بيافريد ) بر تو مكشوف افتاد ، در اين صورت به آنها بگو : بيائيد ! ما پسران خود را و پسران شما را و زنان خود را و زنان شما را و جانهاى خود را و جانهاى شما را بخوانيم ؛ و سپس دعا كنيم و دورباش و لعنت خداوند را بر دروغگويان قرار دهيم . » شاهد در اين است كه در اين آيه خدا على را جان پيغمبر شمرده است .
( 2 ) - « المحاسن و المساوى » بيهقى ، ج 1 ، ص 63 و ص 64 .
( 3 ) - 46 همين كتاب و همين موضع ، ص 70