فَإنْ كَانَ لَهُ مَضَى فِيهِ ، وَ إنْ كَانَ عَلَيْهِ وَقَفَ عَنْهُ . فَإنَّ الْعَامِلَ بِغَيْرِ عِلْمٍ كَالسَّائِرِ عَلَى غَيْرِ طَرِيقٍ ، فَلَا يَزِيدُهُ بُعْدُهُ عَنِ الطَّرِيقِ إلَّا بُعْدًا مِنْ حَاجَتِهِ . وَ الْعَامِلُ بِالْعِلْمِ كَالسَّائِرِ عَلَى الطَّرِيقِ الْوَاضِحِ .
فَلْينْظُرْ نَاظِرٌ أ سَائِرُ هُوَا أمْ رَاجِعٌ . وَاعْلَمْ أنَّ لِكُلِّ ظاهِرٍ بَاطِنًا عَلَى مِثَالِهِ ، فَمَا طَابَ ظَاهِرُهُ طَابَ بَاطِنُهُ ، وَ مَا خَبُثَ ظَاهِرُهُ خَبُثَ بَاطِنُهُ . وَ قَدْ قَالَ الرَّسُولُ الصَّادِقُ صَلَّى اللَهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ : إنَّ اللهَ يُحِبُّ الْعَبْدَ وَ يُبْغِضُ عَمَلَهُ ، وَ يُحِبُّ الْعَمَلَ وَ يُبْغِضُ بَدَنَهُ .
وَاعْلَمْ أنَّ لِكُلِّ عَمَلٍ نَبَاتًا وَ كُلُّ نَبَاتٍ لَا غِنىً بِهِ عَنِ الْمَاءِ ، وَ الْمِيَاهُ مُخْتَلِفَةٌ فَمَا طَابَ سَقْيُهُ طَابَ غَرْسُهُ وَ حَلَتْ ثَمَرَتُهُ ، وَ مَا خَبُثَ سَقْيُهُ خَبُثَ غَرْسُهُ وَ أمَرَّتْ ثَمَرَتُهُ . « 1 »
« و مرد عاقل و خردمند با ديدهء چشم دل خود ، عاقبت كار خود را مىبيند ؛ و نشيب و فراز خود را در مىيابد . دعوت كنندهاى دعوت كرد ؛ و رعايت كنندهاى دعوت وى را رعايت نمود ( كنايه از رسول خدا و خود آن حضرت است ) پس شما گوش به كلام دعوت كننده فرا داريد ؛ و بشنويد و إطاعت كنيد ؛ و از رعايت كنندهء او پيروى نمائيد !
آنجماعت در درياهاى فتنهها فرو رفتند ؛ و بدعتها را گرفتند ؛ و سنّتها را ترك كردند . و مؤمنان به انزوا و گوشه نشينى كشيده شدند ؛ و گمراهان و تكذيب كنندگان به نطق و سخن در آمدند . مائيم نزديكترين أفراد به رسول خدا ، همانند لباس زيرين او كه بر بدنش مُلْصق و متّصل است ؛ و مائيم أصحاب رسول خدا ، و مائيم خزانه داران وحى و أحكام و اسرار رسول خدا ، و مائيم درهاى ورود به رسول خدا ؛ هرگز در خانهها داخل نشوند مگر از درهاى آنها ، زيرا كه هر كس در خانهها داخل شود از غير درهاى آنها ؛ دزد ناميده مىشود !
( و از اين خطبه است ) دربارهء أهل بيت رسول خدا ، آيههاى كريمهء قرآن نازل شده است ؛ و ايشانند گنجهاى خداوند رحمن . اگر لب به سخن بگشايند ، راست مىگويند ؛ و اگر ساكت بمانند ، كسى نمىتواند از ايشان پيشى گيرد و سخنى بگويد . ( يعنى مقام متانت و رصانت آنها به قدرى است كه حتّى در حال سكوت
هامش
( 1 ) - « نهج البلاغهء » ، خطبهء 152 ، از طبع مر و تعليقهء عبده ، ص 278 ، تا ص 280 .