قضاوت و حكم به حقّ و سرشارى او در علم و عرفان است ، تحقيقاً قابل احصاء نيست .
حضرت إمام محمّد باقر عليه السّلام مىگويند : لَيسَ أحَدٌ يقْضِى بِقَضَاءٍ يصِيبُ فِيهِ الْحَقَّ إلَّا مِفْتَاحُهُ قَضَاءُ عَلِىٍّ عَلَيهِ السَّلَامُ .
« هيچكس نيست كه قضاوتى و حكمى بنمايد ، كه در آن حكم و قضاوت به حقّ و واقعيّت برسد ؛ مگر آنكه كليد آن قضاوت و حكم ، قضاوت و حكم على عليه السّلام است . »
از كتاب « فضائل الصّحابة » أبومظفّر سَمْعانى ، از عبد الرحمن بن أبى قبيصة ، از پدرش ، از ابن عبّاس ، روايت است كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم گفت : عَلِىُّ أقْضَى امَّتِى فَمَنْ أحَبَّنى فَلْيُحِبَّهُ فَإنَّ الْعَبْدَ لَا يَنَالُ وَلَايَتى إلَّا بِحُبِّ عَلِىٍّ عَلَيهِ السَّلَامُ . « 1 »
« على در ميان تمام امَّت من ، قضاوتش صحيحتر و استوارتر است ؛ پس كسى كه مرا دوست دارد ؛ بايد او را دوست داشته باشد ، چون بنده به ولايت من نمىرسد مگر از راه محبّت على عليه السّلام . »
و از « مسند » أحمد حنبل با سند متّصل خود از يحيى بن سعيد ، از مسيّب روايت است كه كانَ عُمَرُ يتَعَوَّذُ بِاللهِ مِنْ مُعْضَلَةٍ لَيْسَ لَهَا أبُو الْحَسَنِ عَلَيهِ السَّلَامُ « 2 »
« روش و دأب عمر اين بود كه : در مشكلهاى كه پيش مىآمد ؛ و أمير المؤمنين عليه السّلام نبودند ؛ به خدا پناه مىبرد . »
و از موفّق بن أحمد خوارزمى با سند متّصل خود ، از يحيى بن سعيد از مسيّب ، روايت است كه : سَمِعْتُ عُمَرَ يقُولُ : اللّهُمَّ لَا تُبْقِنِى لِمُعْضَلَةٍ لَيْسَ لَهَا ابْنُ أبى طالِبٍ [ عَلَيهِ السَّلَامُ ] حَيّاً . « 3 »
هامش
( 1 ) - « غاية المرام » ، قسمت دوّم ، ص 529 ، حديث شمارهء 15 ، از عامّه . و در دنبال اين حديث سيّد هاشم بحرانى گويد : ابن بطريق در « مستدرك » گفته است : اين حديث را احمد بن حنبل از سه طريق ، و مسلم در « صحيح » خود از يك طريق روايت كرده است .
( 2 ) - « غاية المرام » ص 530 ، حديث شمارهء اوّل ، از عامّه . و « تاريخ دمشق » ، ج 2 ، از مجلّد أمير المؤمنين عليه السّلام ص 39 ، حديث 1071 و 1072 .
( 3 ) - « غاية المرام » ، ص 531 و ص 532 ، حديث شمارهء دوازدهم از عامّه .