بود ؛ لغزشى بود كه صورت گرفت ؛ و ليكن خداوند از شرّش حفظ نمود ! هر كس از اين به بعد ، شما را به مثل آن بيعت بخواند ، او را بكشيد !
جهل شيخين به مسائل شرعيّه
ابن شهرآشوب گويد : مردى از أبوبكر پرسيد كه : مردى در هنگام صبح با زنى ازدواج كرده است ؛ اين زن در همان شب ، بچّه مىزايد ؛ و اين زن و بچّه هر دو ارث اين مرد را مىبرند ؛ أبوبكر در جواب فرو مىماند .
حضرت فرمود : هَذَا رَجُلٌ لَهُ جَارِيةٌ حُبْلَى فَلَمَّا تَمَخَّضَتْ مَاتَ الرَّجُل . « 1 »
و مراد آنست كه اين مرد كنيزى داشته است ، كه از او آبستن بوده است ؛ و او را آزاد مىكند و در صبحگاهى او را به عقد ازدواج خود در مىآورد . و شبانگاه كنيز مىزايد ؛ و پس از آن اين مرد مىميرد ؛ و إرثيّهء او را به زن و بچّه مىرسد .
فضل بن شاذان در ضمن احتجاجات خود بر عليه عامّه مىگويد : شما روايت مىكنيد از عبد الأعلى ، از سعيد بن قتاده كه عمر بن خطّاب ، خطبه خواند ، و به مردم گفت : آگاه باشيد كه براى من اگر خبر بياورند كه مردى مهرّيهء زن خود را بيش از چهارصد درهم كرده است ، من در شكنجه و عقوبت او مبالغه مىكنم !
ابن قتاده مىگويد : در اين حال زنى به سوى او آمد و گفت : مَا لَنَا وَ لَك يا عُمَرُ ؟ قَوْلُ اللهِ أعْدَلُ مِنْ قَوْلِكَ وَ أوْلَى وَ أوْلَى أنْ يُتَّبَعَ ! « اى عمر تو به كار ما چكار دارى ؟ ! گفتار خدا استوارتر است از گفتار تو ؛ و سزاوارتر است كه پيروى شود ! » عمر گفت : خداوند تعالى مگرچه گفته است ؟ ! زن گفت : خداوند گفته است :
وَ إِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدالَ زَوْجٍ مَكانَ زَوْجٍ وَ آتَيْتُمْ إِحْداهُنَّ قِنْطاراً فَلا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئاً أَ تَأْخُذُونَهُ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً . وَ كَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَ قَدْ أَفْضى بَعْضُكُمْ إِلى بَعْضٍ وَ أَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً
. « 2 »
« و اگر بخواهيد شما زوجهاى را به جاى زوجهء ديگر بگيريد ؛ و به يكى از آنها به عنوان مهريّه ، مال فراوان داده باشيد ؛ نبايد از آن مال چيزى براى خود بگيريد ، گرچه مختصر باشد ! آيا شما اين مال را مىگيريد در حالى كه بُطلان و
هامش
( 1 ) - « مناقب » ، طبع سنگى ، ج 1 ، ص 389 .
( 2 ) - « آيه 20 و 21 ، از سورهء 4 : نساء »