همچنين در « مَدَارِجُ النُّبُوَّة » از روى همين حديث از أسماء رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم أَنا مَدِينَةُ الْعِلْم را ذكر كرده است .
و از جمله أمير محمّد بن إسعميل بن صلاح يمَنى صَنْعانى متوفّى در 1182 است كه آن را در « الرّوْضَةُ النَّدِيّةُ فِى شَرْحِ التُّحْفَةِ الْعَلَوِية » آورده و تبعاً از حاكم و ابن جرير و سُيوطى حكم به صحّت آن نموده است ، و بعد از نقل تصحيح مصحّحين ، و تحسين مُحَسِّنينِ اين روايت گويد :
پس بر تو آشكار شد : بطلان ادّعاى وضع و جعل اين حديث ؛ و صحّت گفتار صحّت آن ؛ همانطور كه سيوطى اختيار كرده است . و اين است گفتار حاكم ابن جرير .
و از جمله عمر بن أحمد خرپوتى حنفى است ؛ در كتاب « عَصِيدَةُ الشُّهْدَةِ فِى شَرْحِ قَصِيدَة بُرْدَة » كه در شرح اين بيت او كه :
فاقَ النَّبِيينَ فِى خَلْقٍ وَ فِى خُلُقٍ * وَ لَمْ يدَانُوهُ فِى عِلْمٍ وَ لَا كرَمِ
« پيغمبر ما از همهء پيغمبران در خلقت و در أخلاق برتر آمده است ؛ و آنها نمىتوانند نزديك مقام او قرار بگيرند ، نه در علم و نه در كرَم . »
گفته است : بدان كه بيان علم او ثابت است به گفتار خداوند تعالى ،
وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ .
« 1 »
« و آموخت خداوند به تو چيزهائى را كه نمىدانستى . »
و به گفتار او كه : أنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌ بَابُهَا - الحديث و غير ذلك .
و از جمله شهاب الدّين سيّد محمود بن عبد الله آلوسى بغدادى متوفّى در 1270 در تفسيرش رُوحُ الْمَعَانِى گفته است : على عليه السّلام به بَابُ مَدِينَة الْعِلْم نام دارد ؛ و
هامش
( 1 ) - « سورة النّساء ( 4 ) ذيل آيه 113 .
آيه 113 ، از سورهء 4 : النّساء »وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ ما يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيماً .« و اگر فضل خدا و رحمت او بر تو نبود ؛ هر آينه گروهى از ايشان تصميم گرفته بودند كه تو را گمراه كنند ، در حالى كه آنها گمراه نمىكنند مگر خودشان را و أبداً به هيچ وجه به تو ضررى نمىرسانند ، و خداوند حكمت و كتاب را بر تو فرو فرستاد ، و آموخت به تو چيزهائى را كه هيچ وقت به خودى خود إمكان دانستن آنها را نداشتى ! و فضل خداوند بر تو بسيار است . »