( يا بايد اى محمّد تو خارج شوى و علىّ در مدينه بماند ؛ و يا بايد علىّ خارج شود و تو در مدينه بمانى ) .
و سادساً ابن حَجَر عَسْقَلانى گويد : و قَالَ لَهُ فِى غَزْوَهِ تَبُوكَ : أنْت مِنّى بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إلَّا أنَّكَ لَسْتَ بِنَبِىٍّ ، أىْ لَا ينْبغِى أن أذْهَبَ إلَّا وَ أنْتَ خَلِيفَتِى . « 1 »
« و رسول خدا به علىّ در غزوهء تبوك گفت : منزلهء تو با من ، منزلهء هارون است باموسى ؛ به غير از آنكه تو پيغمبر نيستى ! يعنى سزاوار نيست كه من به غزوه بيرون شوم ؛ مگر آنكه تو جانشين من باشى ! »
اين عبارت همچون سوابق خود ، صراحت دارد بر عموميّت جانشينى براى تمام امور مردم مدينه . و اين معناى تفسيرى را از تشبيه منزلهء هارون به موسى استفاده كردهاند ؛ كه همانطور كه بر حضرت موسى جايز نبود كه به كوه طور براى مناجات رود ، بدون آنكه برادرش هارون را بر امَّت خود به عنوان قائم مقام و خليفه منصوب كند ؛ همين طور براى من جايز نيست كه به غزوهء تبوك بروم مگر آنكه تو اى علىّ قائم مقام و خليفهء من باشى !
بارى آنچه به نظر مىرسد در ذكر بعضى از أصحاب تواريخ كه منصوب از ناحيهء رسول الله را در غزوهء تبوك ، غير از أمير المؤمنين « عليه السّلام » ذكر كردهاند ؛ با اعتراف و إقرار همگى به منصوبيّت آن حضرت براى أهل بيت رسول خدا و بيان حديث منزله ؛ يا سهو و اشتباهى است كه در اينجا با منصوبين آن حضرت در ساير غزوات و در حجّة الوداع و در عُمرهء حُدَيبِيه ، همچون سِباع بن عُرْفُطَه و محمّد بن مُسْلَمة و ابن امّ مَكْتُوم ، رخ داده است ؛ و يا سهو و اشتباه ( عمدى است ) كه بعضى از اين سيره نويسان مرتكب مىشدهاند ؛ و از ملاحظهء سيرهء آنها به خوبى مشهود است كه إعمال غَرَض كرده ؛ و در تاريخ صحيح و قطعى دسّ نمودهاند ؛ و آن راوى أوَّل كه مرتكب چنين تحريف و خيانتى شده است ؛ ديگران نيز با إمضاء آن خيانت ، و يا از روى تسامح و عدم إمعان نظرو نقد و تحليل در سيره و تاريخ
هامش
( 1 ) - « الإصابه » ج 2 ، ص 502 و « مسند أحمد حنبل » بنابر نَقل « غاية المرام » ص 114 حديث چهل و هشتم از عامّه .