كه اين جمله نه تنها اطلاق ، بلكه عموميّت دارد براى تمام امور مدينه و ما يحتاج تمامى مردم آن شهر و غيره .
و ثانياً جملهء إنَّ الْمَدِينَةَ لَا تَصْلَحُ إلَّا بِى أوْ بِك « 1 » شهر مدينه به صلاح باقى نمىماند مگر آنكه يا من و يا تو بايد در آن بوده باشيم اين جمله صراحت دارد بر استخلاف برجميع مدينه .
و ثالثاً در تفسير علىّ بن إبراهيم وارد است : وَ خَلَف أمِيرِالْمُؤمِنِينَ عليه السّلام عَلَى الْمَدِينَة « 2 » رسول خدا ، أمير المؤمنين « عليه السّلام » را براى شهر مدينه قائم مقام خود فرمود و چون آن حضرت براى بيان شِكْوِة از منافقين ، به نزد رسول خدا آمد ؛ رسول خدا « صلّى الله عليه و آله و سلّم » فرمود :
يا عَلِىُّ ألَمْ اخَلِّفْكَ عَلَى الْمَدِينَة « 3 » اى علىّ مگر من تو را قائم مقام خود براى شهر مدينه قرار ندادم ؟ !
و رابعاً در روايت شيخ مفيد ديديم كه وارد است : فَأنْتَ خَلِيفَتِى فِى أهْلِ بَيتِى وَ دَارِهِجْرَتَى وَ قَوْمِى « 4 » پس تو جانشين من هستى در أهلِ بيت من ، و خانهء هجرت من ، و أقوام من و اين عبارت صراحت در عموم دارد .
و خامساً شيخ طبرسى آورده است كه : وَ اسْتَعْمَلَ عَلَى الْمَدِينَةِ عَلِياً وَ قَالَ : إنَّهُ لَابُدَّ لِلْمَدينَةِ مِنِّى أوْ مِنْكَ « 5 » و علىّ بن أبىطالب را بر مدينه گماشت ؛ و گفت : براى شهر مدينه چارهاى نيست كه يا بايد من و يا بايد تو در آن بوده باشد و نيز آورده است كه : إمَّا أنْتَخْرُجَ أنْت وَ يقِيمَ عَلِىٌّ وَ إمَّا أن يخْرُجَ عَلِىٌّ وَ تُقِيمَ أنْتَ « 6 »
هامش
( 1 ) - « إرشاد مفيد » ص 83 و 84 ، و « أعيان الشيعة » طبع چهارم ، ج 2 ، ص 197 و ص 198 از مفيد .
( 2 ) - « تفسير قمىّ » ص 264 .
( 3 ) - « تفسير قمىّ » ص 264 .
( 4 ) - « ارشاد مفيد » ص 83 و 84 ، و « بحارالأنوار » طبع كمپانى ، ج 4 ، ص 624 از « ارشاد » .
( 5 ) - « إعلام الورى » طبرسى ، ص 129 ، و « بحارالأنوار » كمپانى ، ج 6 ، ص 631 از « إعلام الورى » .
( 6 ) - « بحارالأنوار » ج 6 ، ص 635 از « تفسير إمام » ؛ و « طبقات ابن سعد » ج 3 ، ص 24 : لابدّ من أن أقيم أو تقيم .