فروشى كه فروختيد خود را در مقابل آن ! و اينست البتّه ظفر و پيروزى عظيم ، - آن مؤمنينى كه در راه خدا بهدينگونه جهاد مىكنند ، كسانى هستند كه رجوع به خدا مىكنند ( در عبادت و طاعت و ندامت از خطا ) و عبادت او را تنها مىگذارند ؛ و سپاس و حمد و شكر او را به جاى مىآورند در هر حال ؛ و در زمين ( براى مشاهدهء عجائب و آيات آفاقيّه ) سير و گردش مىكنند ؛ و ركوع و سجود خدا را در نمازها انجام مىدهند ؛ و أمر به معروف مىنمايند ؛ و نهى از منكرمى كنند ؛ و حدود و دستورات و مرزهاى قوانين و أحكام را پاسدارى مىنمايند ؛ و اى پيغمبر ، بشارت بده مؤمنين را . »
شيخ طبرسى در تفسير اين آيات گويد : جهاد گاهى با شمشير است و گاهى با زبان ، و چه بسا جهاد با زبان أبلغ است ؛ زيرا كه سَبِيلُ الله ، دين خداست ؛ و دعوت به دين أوّلًا با زبان است ؛ و شمشير تابع آناست و نيز به جهت آنكه إقامهء دليل بر صحّت مدلول بهتر ؛ و واضح نمودن حقّ و مبين ساختن آن سزاوارتر است ؛ و اين أمر ميسّر نمىگردد مگر با زبان . و رسول خدا « صلّى الله عليه و آله و سلّم » به أمير المؤمنين « عليه السّلام » گفتند :
يا عَلِىُّ لَانْ يهْدِىَ اللهُ عَلَى يدَيكَ نَسَمَةً خَيرٌ مِمّا طَلَعَتْ عَلَيهِ الشَّمسُ !
« اى على ، بهدرستى كه هدايت يافتن ذى روحى از جانب خدا بر دست تو ، بهتر است از تمام نقاطى كه آفتاب بر آن مىتابد . » « 1 »
و نيز گويد : در گفتار حضرت حقّ :
فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ
از زجّاج وارد شده است كه : اين آيه دلالت دارد بر آنكه تمام أهل ملّتها و شرايع آسمانى مأمور به كارزار شدهاند ؛ و به آنها وعدهء بهشت داده شده است . « 2 »
هامش
( 1 ) تفسير « مجمع البيان » ، ج 3 ، ص 75 . شاهد بر گفتار طبرسى از زجاج كه آيه دلالت بروجوب جهاد در شرايع سابق دارد ؛ آيات 146 تا 148 از سوره 3 : آل عمران است :وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَكانُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ-وَ ما كانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَنا فِي أَمْرِنا وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ-فَآتاهُمُ اللَّهُ ثَوابَ الدُّنْيا وَ حُسْنَ ثَوابِ الْآخِرَةِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ. بلكه اين آيات از جهت آنكه در مقابل جهاد مژدهء ثواب در دنيا و نيكوئى ثواب در آخرت را مىدهد همانند همان آيات مورد بحث است كه خداوند براى آنها بهشت را تضمين نموده است .
( 2 ) تفسير « مجمع البيان » ، ج 3 ، ص 75 . شاهد بر گفتار طبرسى از زجاج كه آيه دلالت بروجوب جهاد در شرايع سابق دارد ؛ آيات 146 تا 148 از سوره 3 : آل عمران است :وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَكانُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ-وَ ما كانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَنا فِي أَمْرِنا وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ-فَآتاهُمُ اللَّهُ ثَوابَ الدُّنْيا وَ حُسْنَ ثَوابِ الْآخِرَةِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ. بلكه اين آيات از جهت آنكه در مقابل جهاد مژدهء ثواب در دنيا و نيكوئى ثواب در آخرت را مىدهد همانند همان آيات مورد بحث است كه خداوند براى آنها بهشت را تضمين نموده است .