صورت اختصاصى درآورده ؛ و نام اين سپاه جَيشُ الْعُسْرَة « 1 » ناميده شد ؛ و اين نام از اين آيه اتّخاذ شده است .
لَقَدْ تابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَ الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي ساعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ ما كادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُفٌ رَحِيمٌ
« 2 »
« هر آينه حقّاً خداوند بر پيغمبر و مهاجرين و أنصار از يارانش كه در ساعت سختى كه نزديك بود دلهاى جماعت بسيارى از ايشان بلغزد ، از او متابعت كردند ؛ رحمت خود را شامل نموده ؛ و از لغزشهايشان درگذشت ؛ و پس از آن نيز آنها را مورد لطف و مرحمت قرار دارد ؛ و به نظر غفران منظور فرمود ؛ زيرا كه او حقّاً به مؤمنين مشفق و مهربان است . »
شيخ طبرسىّ آورده است كه : آن قدر در غزوهء تبوك ، سختىها بسيار بود كه جماعتى قصد مراجعت كردند ؛ و ليكن لطف خدا شامل شد و آنها را نگه داشت . حَسَن گويد : هر ده تن از مسلمانان يك شتر سوارى داشتند كه به نوبت يكى پس از ديگرى سوار مىشد ؛ يك نفر در يك ساعت سوار مىشد ، و پياده مىشد ؛ و رفيقش سوار مىشد و كان زادهم الشعير المسوس و التمر المدود و الإهالة السخنة . « 3 » « توشهء آنان ، جوى بود كه به آن كِرْمِ سوس افتاده بود ؛ و خرمائى كه كرم گذارده بود ، و پيه گداختهاى كه فاسد شده و تغيير كرده بود . »
و جماعتى از آنان خرمائى را كه با آنها بود ، از أنبان بيرون آورده ؛ و بين خود تقسيم مىكردند ؛ و چون گرسنه مىشدند ، يكى از آنها يك دانه خرما را مىمكيد ، تا طعم آن را در مىيافت ؛ و سپس آن را به رفيقش مىداد ، و او نيز مىمكيد و بر روى آن يك جرعه آب مىنوشيد ؛ و پس از آن آن را به رفيق ديگرش مىداد ؛ و به همين
هامش
( 1 ) - « در سيرهء حلبيّه » ج 3 ، ص 147 گويد : به اين غزوه الْعَسيرَة گويند و همچنين فاضِحَة گويند چون حال بسيارى از منافقين ظاهر شد و اين غزوه آنها را رسوا كرد .
( 2 ) - آيه 117 ، از سورهء 9 : توبه .
( 3 ) - شعير به معناى جُو است . و مُسَوَّس يعنى سوس به آن افتاده ، و سوس نام كرمى است كه در طعام و پشم مىافتد . و تمر به معناى خرما ؛ وإهاله با كسرهء همزه به معناى پيه و يا پيه سرخ شده . و سَخْنَه با فتحهء سين و نون به معناى تغيير كرده و فاسد شده است .