از بعضى از گروههاى شما درگذريم ؛ گروه ديگر را عذاب مىنمائيم ؛ به جهت آنكه آنها أهل جُرْم و خيانت بودهاند . »
داستان أبو جُلاس منافق و توبهء مَخْشِى بنِ حُمَير
گويند : عُمَير كه پسر زنِ جُلاس بود ، چون از مؤمنين به رسول خدا بود ؛ وقتى كه جُلاس گفت : بنابراين ما از خر پست تريم ، سخن جُلاس را ردّ كرد ؛ و گفت : بنابراين تو از حمار پست ترى ! و رسول خدا صادق است و تو كاذب هستى !
جُلَاس در عهد جاهليّت براى بعضى از قوم و خويشان خود ، ديهاى را برذمّهء خود داشت ، كه چون محتاج بود ، قدرت بر پرداخت آن را نداشت . چون رسول خدا « صلّى الله عليه و آله و سلّم » به مدينه آمدند ؛ آن مقدار ديه را از رسول خدا گرفت ؛ و از احتياج بيرون آمد ؛ و دَين خود را اداء كرد .
و اينك جُلاس نزد رسول خدا آمد ، و سوگند ياد كرد كه : هيچ يك از آن سخنان كفر آميز را نگفته است . خداوند بر پيغمبرش اين آيه را فرستاد :
يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ ما قالُوا وَ لَقَدْ قالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَ كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّوا بِما لَمْ
-
يَنالُوا وَ ما نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْناهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْراً لَهُمْ وَ إِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذاباً أَلِيماً فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ ما لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ
. « 1 » و « 2 »
« منافقين قسم به خدا ياد مىكنند كه : كلام كفر آميز بر زبان جارى نكردهاند . چنين نيست بلكه وحقّيقتاً كلمهء كفر را گفتهاند ؛ و بعد از إسلامشان كافر شدهاند ؛ و همّت بستندبراى انجام كارى كه به آن دست نيافتند ( همّت بر كُشتن رسول خدا ، و بيرون كردن او را از مدينه ، و هر گونه فساد و ايجاد هرج و مرج ) و اين گونه انتقامشان از رسول خدا نبود ، مگر در مقابل آنكه خدا و رسول خدا ، آنها را از فضل خدا بى نياز و غير محتاج ساختند ( يعنى در مقابل محبّت و إخلاص مَحْض ) پس اگر آنها توبه نموده بازگشت كنند ، براى آنها بهتر است ؛ و اگر روى گردانيده و إعراض نمايند خداوند در دنيا و آخرت آنها را به عذابى دردناك
هامش
( 1 ) - آيه 46 ، از سورهء 9 : توبه .
( 2 ) - و همين قضيّه را شيخ طبرسىّ در « مجمع البيان » ، طبع صيدا ، ج 3 ، ص 51 يكى از احتمالات گفته شد در تفسير اين آيه مباركه آورده است ؛ و در « بحارالأنوار » ج 6 ، ص 626 ، از « تفسير قمى » ذكر كرده است .