« رسول خدا گفت : خداوند تو را رحمت كند ! تنها زندگى مىكنى ، و تنها مىميرى و تنها مبعوث مىشوى ، و تنها به بهشت مىروى ! سعادتمند مىگردند طائفهاى از أهل عراق كه متصدّى و مباشر غُسل دادن ، و كفن كردن ، و دفن نمودن تو مىشوند . »
جان دادن ابو ذر به تبعيد عثمان در زَبَده غريباً وحيداً
و چون عثمان او را به رَبَذَه تبعيد كرد ؛ « 1 » در آنجا پسرش : ذَرّ از دنيا رفت ؛ أبوذرّ پس از دفن او بر روى قبرش ايستاد و گفت : رَحِمَكَ اللهُ يا ذَرُّ لَقَدْ كُنْتَ كَرِيم الْخُلْقِ بَارّاً بِالْوَالِدَينِ ! وَ مَا عَلَىَّ فِى مَوْتِكَ مِنْ غَضَاضَةٍ ؛ وَ مَالِى إلَى غَيرِ اللهِ مِنْ حَاجَة ؛ وَ قَدْ شَغَلِنى الاهْتِمَامُ لَكَ عَنِ الاغْتِمَامِ بِكَ ! لَوْلَا هَوْلُ الْمُطَّلَع لَاحْبَبْتُ أنْ أَكُونَ مَكَانَكَ ! فَلَيتَ شِعْرِى مَا قَالُوا لَكَ ؟ وَ مَا قُلْت لَهُمْ ؟
ثُمَّ قَالَ : الَّلهُمَّ فَرَضْتَ لَكَ عَلَيهِ حَقّاً وَ فَرَضْتَ لِى عَلَيهِ حُقُوقاً فَإنِّى قَدْ وَهَبْتُ لَهُ مَا فَرَضْتَ لِى عَلَيهِ مِنَ الْحُقُوقِ فَهَبْ لَهُ مَا فَرَضْتَ عَلَيهِ مِنْ حُقُوقِكَ ! أوْلَى بِالْحَقِّ وَ الْكْرَم مِنِّى !
« خداوند تو را رحمت كند اى ذرّ ! حقّاً أخلاق كريمانهاى داشتى ! و با پدر و مادرت نيكو بودى ! من به سبب مرگ تو در خودم ذلّت و منقصتى نمىبينم ؛ و من به سوى غير خداوند نيازى ندارم . آنقدر من دربارهء امور تو از اين به بعد در فكرم ، كه ديگر من مجال و وقت غصّه و أندوه بر تو را ندارم ! و اگر ترس از واردات ناگهانى را كه از عالم بالا با شدّت نزول مىكند ؛ و إشراقات قوّى كه انسان را به ترس مىافكند ، نداشتم ؛ حقّاً من دوست داشتم كه به جاى تو بودم ؛ و قدم در آستانهء مرگ گذارده بودم . و اى كاش مىدانستم در آنجا چه چيز به تو گفته اند ؟ و تو به آنها چه گفتهاى ؟
هامش
( 1 ) - در تبعيد كردن أبوذرّ به به رَبَذه در ميان مورّخين خلاف نيست ، و شرح آن را ابن ابىالحديد در « شرح نهج البلاغه » طبع دار الاحياء در تحت شمارهء 128 : و من كلامه « عليه السّلام » بأبىذرَّالغفارى ، در ج 8 ، از ص 252 تا ص 262 آورده است .