إمام الحفّاظ أحمد بن علىّ بن محمّد بن محمّد بن علىّ كنانى عسقلانى شافعى معروف به ابن حجر متولّد در سنهء 773 ، و متوفّى در سنهء 852 هجرى قمرى در مقدمهء كتاب الإصابة فى تمييز الصّحابة آورده است .
[ تمام كتب رجال و تراجم ، عشرى از أسامى صحابه را نياوردهاند ]
همانطور كه علّامهء أمينى هم در پاسخ اين اشكال عين كلام ابن حجر را آوردهاند . « 1 » زيرا كه تمام كتابهاى معجم در ذكر صحابه ، استيفاى اسامى آنها را نكرده است ، و هر كس به قدر سعهء اطلاع و قدرت احاطى خود چيزى نوشته است ، و شخص متأخّر آمده ، و چيزى بر او افزوده است ، و معذلك عشرى از أعشار اسامى صحابه در اين كتابها ذكر نشده است ، و اصولا قابل ذكر هم نبوده است .
زيرا صحابى بر اصطلاح عامّه همانطور كه ابن حجر مىگويد : من لقى النّبىّ صلّى اللّه عليه و آله مؤمنا و مات على الإسلام « 2 » « آن كسى است كه در حال ايمان پيغمبر را ملاقات كرده باشد ، و با إسلام هم مرده باشد » . گر چه در بين ملاقات و مردن ، مرتد شده باشد ، همچون أشعث بن قيس كه پس از ايمان مرتد شد ، و سپس در زمان خلافت أبو بكر دو مرتبه به اسلام بازگشت . « 3 » و على هذا أفرادى كه پيامبر را مؤمنا ديده باشند ، و در ميان كوهها و فلوات زندگى كرده باشند ، و يا در شهرها و قرآء و قصبات منزل داشته باشند ، بقدرى زياد است كه قابل شمارش و بيان نيست ، و بلكه أصولا شمارش آنها و بيان اسامى همهء آنها ممتنع است . و امّا آنچه ابن حجر عسقلانى در كتاب الإصابة بعد از حمد و صلوة آورده است ، اين است كه گويد : أمّا بعد : از شريفترين علوم دين ، علم حديث رسول الله است ، و از جليلترين راه شناخت حديث ، تميز و تشخيص أصحاب رسول خداست ، از آن كسانى كه بعدا آمدهاند .
و در اين موضوع بسيارى از حافظان حديث ، بر حسب اطّلاع هر يك از آنها
هامش
( 1 ) - « الغدير » ، ج 1 ، ص 264 تا ص 266 .
( 2 ) - « الإصابة » ، ج 1 ، ص 10 .
( 3 ) - « الإصابة » ، ج 1 ، ص 12 .