آنگاه گويد : و ابن مَرْدويه از طريق أبو هارون عَبْدى ، از أبو سعيد خدرى روايت كرده است كه : اين آيه بر رسول خدا صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم در روز غدير خمّ نازل شد در هنگامى كه درباره على گفت : مَنْ كنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ . و سپس آن را از أبو هُرَيره روايت كرده است . و در اين حديث أبو هُرَيره وارد است كه آن روز هجدهم از شهر ذى حَجّة بوده است ، يعنى در مراجعت آن حضرت از حِجّة الوَدَاع . « 1 »
و ابن كثير در تاريخ خود نيز آورده است كه : ضمرة ، از ابن شَوْذَب ، از مطر وَرَّاق ، از شهر بن حَوْشَب ، از أبو هُريَره روايت كرده است كه چون رسول خدا صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم دست على را گرفت و گفت : مَنْ كنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ اين آيه نازل شد :
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي .
و أبو هُرَيره گفته است كه آن روز غدير است و روزه آن معادل با شصت ماه روزه است . « 2 »
رواياتى كه از طريق شيعه وارد شده است و إعلام ايشان در كتب خود از تفسير و حديث ضبط كردهاند همانند علىّ بن ابراهيم قمىّ در تفسيرش ، و شيخ صدوق محمّد بن علىّ بن بأبويه قمىّ در « أمالى » ، و شيخ أبو على طَبْرِسى در « تفسير مجمع البيان » و شيخ طوسى در كتاب « امالى » ، و محمّد بن مسعود عيّاشى در تفسير خود ، و شيخ أبو منصور أحمد بن أبىطالب طَبَرْسى در « احتجاج » ، و أبو على فتّال نيشابورى در « روضة الواعظين » ، و غير هم بسيار است و تمام ايشان بدون ذكر مخالفى از شيعه همگى بر نزول اين آيه در غدير خمّ اتّفاق دارند . و سيّد أجلّ محدّث بحرانى ، از اين بزرگان پانزده روايت آورده است . « 3 »
علىّ بن عيسى اربلى از دوست معاصر حنبلى موصلى خود : بدخشانى در كتاب « مِفْتاح النَّجَا فى مناقب آل العبا » كه بسيارى از مناقب و شأن نزول آيات را در شأن أمير المؤمنين عليه السّلام از او نقل مىكند ، درباره نزول آيه شريفه
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
از أبو سعيد حديث
هامش
( 1 ) - « تفسير ابن كثير » ، ج 2 ، ص 491 از طبع دار الفكر .
( 2 ) . « البداية و النّهاية فى التّاريخ » ج 5 ، ص 213 ، و ص 214 .
( 3 ) - « غاية المرام » قسمت اوّل ، ص 338 تا ص 341 .