خلال ، مرفوعاً از أبو هُرَيره روايت مىكند ، و در آخرش گويد : و چون پيغمبر صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم فرمود : مَنْ كنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ اين آيه نازل شد :
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي
- الآية . « 1 »
و سيّد رَضِى در كتاب « المَنَاقِبُ الْفَاخِرَة » از محمّد بن إسحاق ، از أبو جعفر ، از پدرش ، از جدّش ، روايت كرده است كه چون رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از حجّة الوَدَاع مراجعت مىكرد در زمينى فرود آمد كه به آن صَوْجَان مىگفتند . پس اين آيه فرود آمد :
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ .
و چون عصمت و حفظ آن حضرت از جانب خداوند تضمين شد ، در ميان مردم ندا در داد : الصَّلَاة جَامِعَة . مردم همگى جمع شدند ، آنگاه فرمود : مَنْ أوْلَى بِكمْ مِنْ أنْفُسِكم ؟ ! همگى با ضَجّه و فرياد پاسخ دادند : اللهُ وَ رَسُولُهُ ! پيامبر دست على را گرفت و گفت :
مَنْ كنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِىُّ مَوْلَاهُ . اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ ! وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ ! وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ ! وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ ! لِأنَّهُ مِنِّى وَ أنَا مِنْهُ ، وَ هُوَ مِنىّ بِمَنْزِلَة هَارُونَ مِنْ مُوسَى إلَّا انَّهُ لَا نَبِىَّ بَعْدِى .
و اين نصب أمير المؤمنين بر ولايت آخرين فريضهاى بود كه خداوند تعالى بر امَّت محمّد فرض و واجب گردانيده بود ، فلهذا خداوند بر پيغمبرش اين آيه را فرستاد :
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً .
حضرت أبو جعفر باقر عليه السّلام فرمودند : و مردم از رسول خدا آنچه خداوند از واجبات مانند نماز و روزه و زكات و حجَّ ، أمر كرده بودند همه را پذيرفته و قبول كرده بودند و پيامبر را در اين تكاليف از جانب خدا تصديق نموده بودند - الحديث . « 2 »
و ابن كثير دمشقى در تفسير خود آورده است كه : ابن جَرير گويد : و گفته شده است كه اين آيه بر رسول خدا صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم در مسير آن حضرت در حِجَّة الوّداع نازل شده است . و سپس اين معنى را از طريق أبو جَعْفر رازى از ربيع بن أنس روايت كرده است .
هامش
( 1 ) - « تذكرة خواصّ الامّة » ، ص 18 .
( 2 ) - « غاية المرام » قسمت اوّل ص 337 ، حديث ششم ، و « تفسير الميزان » ، ج 5 ، ص 207 .