در حال حيات رسول خدا ، و چه در حالت مَمَاتِ رسول خدا ، به رسول خدا سزاوارتريم ! پس اگر ايمان داريد إنصاف دهيد ؛ و اگر انصاف ندهيد شما را به اقرار به ظلم از روى علم وا خواهند داشت !
در اين حال عُمَر گفت : تو را رها نخواهند كرد مگر اينكه بيعت كنى ! حضرت گفت : اى عمر ! از اين پستان شير بدوش كه مقدارى از آن براى تو خواهد بود ! و امروز امر خلافت و امارت أبو بكر را محكم و استوار كن كه فردا به تو برخواهد گرداند . و سپس فرمود : اى عمر سوگند به خدا كه گفتار تو را نمىپذيرم و با أبو بكر بيعت نمىكنم ! أبو بكر گفت : بنابراين اگر بيعت نكنى ، من تو را بر بيعت اكراه نمىكنم » !
بارى بر اهل تاريخ و بحّاثان در سِيَر روشن است كه اگر أمير المؤمنين ( ع ) بيعت عبّاس و أبو سفيان را مىپذيرفتند ، و با جماعتى از مهاجر و انصار و بنى هاشم كه بدان حضرت گرويده بودند عَلمَ مخالفت با سقفيه را بر مىداشتند ، بدون شكّ به امارت و حكومت مىرسيدند ولى اين كار به طور مسالمت و بدون فتنه و خونريزى صورت نمىگرفت . زيرا طرف مقابل و حزب مخالف نيز در صدد توطئه و تجهيز بر مىآمد ، و خونها ريخته مىشد ، و قاريان قرآن را در سينه داشتند كشته مىشدند ؛ فلهذا أمير المؤمنين ( ع ) از اين حق مسلّم لله و فى اللّه گذشت ، و براى خدا حاضر به از دست دادن عزّت صورى ، و شكستن پهلوى بى بى زهرا ، و رحلت آن مخدّره ، و يتيم شدن اطفال خود و غير ذلك شد تا زحمات بيست و سه ساله رسول خدا هَدَر نرود ، و حقايق با رياست ظاهرى مبادله نگردد .
خطبه أمير المؤمنين عليه السّلام پس از رحلت رسول خدا در پاسخ عباس و ابو سفيان
از خطبهاى كه آن حضرت در وقت رحلت رسول خدا و در جواب أبو سفيان و عبّاس كه آن حضرت را دعوت به قبول بيعت كردند ، ايراد كردهاند به خوبى منظور و هدف آن حضرت مشخّص مىشود :
أيُّهَا النَّاسُ ! شُقّوا أمْوَاجَ الْفِتَنْ بِسفُنِ النَّجَاة ! وَ عَرِّجُوا عَنْ طَرِيقِ الْمَنَافَرَة ! وَضَعُوا عَنْ تيجَانِ الْمُفَاخَرَة ! أفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجِنَاحٍ ، أوِ اسْتَسْلَمَ فَأرَاحَ ! هَذَا مَآءُ آجِنُ وَ لَقْمَة يَغَصُّ بِهَا آكِلُهَا ! وَ مُجْتَنِى الثَّمَرَة لِغَيْرِ وَقْتِ إينَاعِهَا كَالزَّرِاعِ بِغَيْرِ أرْضِهِ .
فَإنْ أقُلْ يَقُولُوا : حَرَصَ عَلَى الْمُلْكُ ؛ وَ إنْ أسْكُتْ يَقُولُوا جَزَعَ مِنَ الْمَوْتِ ؛ هَيْهَاتَ بَعْدَ التَّيّا وَ التَّى ؛ وَ اللهِ لَابْنُ أبى طَالِبٍ آنَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْىِ امِّهِ ؛ بَلِ