اين است معنا و حقيقت گذشت ، و فداكارى ، و عبوديّت ؛ اين است مفاد شهامت و شجاعت و بزرگوارى و كرامت ؛ اين است معناى ولايت و سرپرستى و رعايت . اين است حقيقت سعه و اطلاق و تجرّد .
ابن قتيبه مىگويد : چون على - كرّم اللّه وجْههَ - را براى بيعت به مسجد آوردند ، مىگفت : أنَا عَبْدُ اللهِ وَ أخُو رَسُولِهِ . فَقيلَ لَهُ : بَايِعْ أبَا بَكْر ! فَقَالَ : أنَا أحَقَّ بِهَذَا الْأمْرِ مِنْكُمْ ! لَا أبَايِعُكُمْ وَ أنْتُمْ أوْلَى بِالْبَيْعَة لى ! أخَذْتُمْ هَذَا الْأمْرَ مِنَ الْأنْصَارِ ؛ وَ احْتَجَجْتُمْ عَلَيْهِمْ بِالْقَرَابَة مِنَ النَّبِىِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ ( و آله ) وَ سَلَّمَ وَ تَأخُذُونَهُ مِنّا أهْلَ الْبَيْتِ غَصْباً .
أ لَسْتُمْ زَعَمْتُمْ لِلْأنْصَارِ أنَّكُمْ أوْلَى بِهَذَا الْأمْرِ مِنْهُمْ ، لِمَا كَانَ مُحَمَّدُ مِنْكُمْ ؛ فَأعْطَوْكُمُ الْمَقَادَة ، وَ سَلَّمُوا إلَيْكُمُ الْإمَارَة ؟ وَ أنَا أحْتَجُّ عَلَيْكُمْ بِمِثْلِ مَا احْتَجَجْتُمْ بِهِ عَلَى الْأنْصَارِ . نَحْنُ أوْلَى بِرَسُولِ اللهِ حَيَّا وَ مَيِّتاً ؛ فَانْصِفُونَا إنْ كُنْتُمْ تُؤمِنُونَ ؛ وَ إِلّا فَبُوُءوا بالظّلْمِ وَ أنْتُمْ تَعْلَمُون .
فَقَالَ عُمَرُ : إنَّكَ لَسْتَ مَتْرُوكاً حَتَّى تُبَايِعَ ! فَقَالَ لَهُ عَلِىُّ : احْلُبْ حَلْبَا لَكَ شَطْرُهُ ! وَ اشْدَدْ لَهُ الْيَوْمَ أمْرَهُ يَرْدَدهُ عَلَيْكَ غَداً . ثُمَّ قَالَ : وَ اللهِ يَا عَمْر ! لَا أقْبَلَ قَوْلَكَ وَلَا ابَايِعُهُ . فَقَالَ أبو بكر : فَإنْ لَمْ تُبَايِعْ فَلَا أُكْرِهَكَ ! « 1 »
« على مىگفت : من بنده خدا هستم و برادر رسول خدا . به او گفتند : با أبو بكر بيعت كن ! گفت : من به خلافت و امارت سزاوارتر هستم از شما ! من با شما بيعت نمىكنم ! و شما سزاوارتر هستيد كه با من بيعت نمائيد ! شما خلافت و امارت را از انصار گرفتيد ، و دليل خود را كه بر عليه ايشان اقامه كرديد ، قرابت شما به رسول اللّه ( ص ) بود ؛ و با وجود اين شما خلافت و امارت را از ما اهل بيت به طور غَصْب ربوده ايد !
آيا شما براى انصار چنين وانمود نكرديد كه : شما از ايشان به امر امامت و خلافت سزاوار تريد ، به جهت اينكهمحمّد از شماست ؟ ! و ايشان بدين حجّت و برهان ، قيادت امور را به شما سپردند ، و حكومت و امارت را به شما تسليم كردند ؟ ! و من به همانطور كه شما با انصار احتجاج كرديد ، با شما احتجاج مىكنم ، و به همان حجّت و برهانى كه إقامه نموديد ، اقامه حجّت و برهان مىنمايم ! ما در هر حال ، چه
هامش
( 1 ) - « الامامه و السِّياسة » ، ص 12