چشمانش خار خليده ، و در گلويش استخوان گير كرده بود .
ابن أبى الحديد آورده است كه : چون مهاجرين با أبو بكر بيعت كردند أبو سفيان به مدينه آمد و مىگفت : أمَا وَ اللهِ إنِّى لَأرَى عَجَاجَة لَا يُطْفِئَهَا إلَّا الدَّمُ ؛ يَا لَعَبْدِ مَنَافٍ ! فِيمَ أبوُبَكْر مِنْ أمْركُمْ ؟ ! أيْنَ الْمُستَضْعَفَانِ ؟ أيْنَ ألْأذَلَّانِ ؟ أينَ الْأذَلَّانِ ؟ يَعْنى عَلِياً وَ الْعَبَاسَ - مَا بَالُ هَذَا فِى أقَلِّ حَىِّ مِنْ قُرَيْشٍ ؟
« سوگند به خدا كه من غبار و گرد و خاكى را مشاهده مىكنم كه آسمان را فرا گرفته و هيچ چيز غير از خون ريختن آن را فرونمىنشاند و خاموش نمىكند . اى آل عبد مَناف ! أبو بكر در امر شما چه كاره است ؟ ! كجا هستند دو نفرى كه ضعيف شمرده شده اند ؟ كجا هستند دو نفرى كه منقاد و ذليل قرار گرفته اند ؟ - و مراد او از اين دو نفر على و عبّاس بود - چه شده است كه امر حكومت در پستترين طائفه از طوائف قريش قرار گرفته است ؟ »
سپس أبو سفيان به أمير المؤمنين ( ع ) گفت : ابْسُطْ يَدَكَ ابَايِعْكَ ، فَوَ اللهَ إنَ شِئْتَ لَأمْلَأَنَّها عَلَى أبى فُضَيْلٍ - يَعْنِى أبَا بَكْرٍ - خَيْلًا وَ رَجِلًا ! فَامْتَنَعَ عَلَيْهِ عَلِىُّ ( ع ) فَلَمَّا يَئِسَ مِنْهُ قَامَ عَنْهُ وَ هُوَ يُنْشِدُ شِعْرَ الْمُتَلَمِّسِ :
وَ لَا يُقيمُ عَلَى ضَيْمِ يُرَادُ بِهِ * إلَّا الْأذَلَّانِ عَيْرُ الْحَىِّ وَ الْوَتَدُ
هَذَا عَلَى الْخَسْفِ مَرْبُوطُ بِرُمَّتهٍ * وَ ذَا يُشَجُّ فَلَا يُرْثى لَهُ أحَدَ « 1 »
« اى على دستت را دراز كن تا با تو بيعت كنم ؛ سوگند به خدا اگر بخواهى تمام شهر مدينه را براى جنگ با أبو بكر پر از سواره نظام و پياده نظام خواهم كرد ! أمير المؤمنين ( ع ) از درخواست أبو سفيان و بيعت ، امتناع ورزيد . چون أبو سفيان از على مأيوس شد از نزد او برخاست ، و شعر متلمّس را مىخواند :
ايستادگى و پايدارى نمىكند برستمى كه مىخواهد بر او وارد شود مگر دو مُنْقاد و ذليل : يكى حِمارِ قبيله است و ديگرى ميخ چوبى است كه با آن بند و ريسمان حِمار را به زمين كوبيدهاند .
أمّا اين حمار در نقصان و كمبودى كه به او وارد مىشود به ريسمانش بسته
هامش
( 1 ) . « شرح نَهْج البلاغه » ، طبع دار إحياء الكتب العربيه ، ج 1 ، ص 221 وص 222 ، ضمن شرح خطبه پنجم