و از جمله آنكه در أحاديث بسيارى تعبير از موقف روز غدير ، به لفظ نصب شده است ، كه رسول خدا مىفرمايد : خداوند مرا مأمور كرد كه امام شما را براى شما نصب كنم . و لفظ نصب كه در بسيارى از طرق حديث با لفظ ولايت نيز مقرون وارد شده است ، و به عنوان نصب ولايت آمده است دلالت بر مرتبهاى دارد كه حكومت مطلقه براى تمام أفراد امّت است ، و همان معناى امامت است كه ملازم با أولويّت در امور راجع به امّت است .
اين لفظ مرتبهء تازهاى را براى حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام مىرساند كه در آن روز عنايت شده است و تا آن روز سابقه نداشته است ، و نمىتواند مانند محبّت و نصرت باشد كه از قديم بوده و براى همهء أفراد مسلمين به طور عامّ معلوم بوده است . لفظ نصب در موارد اقامه براى أمر حكومت و تقرير ولايت است . مثلا مىگويند : سلطان فلان كس را به عنوان والى و حاكم براى فلان استان نصب كرد . و هيچگاه نمىگويند كه او را به عنوان محبّ و يا ناصر و يا محبوب و يا منصور و نظير اينها از عناوينى كه همهء أفراد مجتمع در آن مشتركند ، نصب كرد . و اين همان مقام خلافت و امامت و وصايت و قيام به امورى است كه رسول خدا على را از جانب خدا بدان منصوب فرمود .
شيخ الاسلام حمّوئى با سند متّصل خود از سليم بن قيس هلالى روايت مىكند كه : من ديدم علىّ بن ابي طالب عليه السّلام در زمان خلافت عثمان در مسجد رسول خدا صلى الله عليه و آله است و جماعتى نشستهاند ، و از علم و فقه و حديث مذاكراتى دارند . و سپس حديث را مفصّلا بيان مىكند تا مىرسد به اينجا كه : زيد بن أرقم و برآء بن عازب و سلمان و أبو ذرّ و مقداد و عمّار برخاستند و گفتند : ما شهادت مىدهيم كه در حافظهء خود داريم گفتار رسول خدا صلى الله عليه و آله را كه بر فراز منبر ايستاده بود و تو در پهلوى او بودى و مىگفت : يا أيّها النّاس ! إنّ الله عزّ و جلّ أمرنى أن أنصب لكم إمامكم و القائم فيكم بعدى و وصيّى و خليفتى ، و الّذى فرض الله عزّ و جلّ على المؤمنين فى كتابه طاعته ، فقرنه بطاعته و طاعتى ، و أمركم بولايته . و إنّى راجعت ربّى خشية طعن أهل النّفاق و تكذيبهم فأوعدنى لابلّغها ( ظ ) أو ليعذّبنى « 1 » .
هامش
( 1 ) - « فرائد السمطين » ، ج 1 باب 58 ، حديث 50 ، ص 315 و ص 316 .