در بحثى كه مورد استشهاد و نظر او بوده آورده است ، بعضى از جهت صهريّت و بعضى در نسب ، و بعضى در سبقت إسلام ، و بعضى در ولايت غدير خمّ .
[ استفادهء امامت از أشعار حسّان و كميت ]
از علماى معاريف شيعه كسانى كه در كتب خود آوردهاند ، عبارتند از : شيخ مفيد ، و كراجكى ، و فتّال نيشابورى ، و ابو منصور طبرسى ، و ابن شهرآشوب ، و إربلى ، و ابن سنجر نخجوانى ، و على بياضى ، و مجلسى دوّم ، و سيّد عليخان مدنى ، و ابو الحسن شريف . و از علماى عامّه ، بيهقى همهء آن را آورده و گفته است : حفظ اين اشعار براى هر كس كه ولايت على را دارد واجب است ، براى آنكه مفاخر على را در اسلام بداند .
و ديگر حافظ زيد بن حسن كندى حنفى ، و ياقوت حموى ، و محمّد بن طلحهء شافعى ، و يوسف بن محمّد مالكى معروف به ابن الشّيخ ، و سبط ابن جوزى ، و ابن أبى الحديد ، و محمّد بن يوسف كنجى شافعى ، و سعيد الدّين فرغانى ، و شيخ الاسلام حمّوئى ، و أبو الفداء ، و محمّد بن يوسف زرندى ، و ابن كثير شامى ، و خواجه پارسا ، و ابن صبّاغ مالكى ، و خواندمير ، و ابن حجر هيتمى ، و متّقى هندى ، و اسحاقى ، و حلبى شافعى ، و شبراوى شافعى ، و سيّد أحمد قادين خوانى ، و سيّد محمود آلوسى ، و قندوزى ، و سيد أحمد زينى دحلان ، و محمّد حبيب الله شنقيطى مالكى « 1 » .
و در أشعار حسّان بن ثابت ديديم كه چگونه ولايت را به معناى إمامت و رهبرى و پيشوائى گرفته است . و بعد از آنكه مىگويد :
فقال له قم يا علىّ فإنّنى * رضيتك من بعدى إماما و هاديا
به دنبال آن متفرّع مىكند :
فمن كنت مولاه فهذا وليّه * فكونوا له أتباع صدق مواليا
يعنى لازمهء ولايت ، بودن امامت و هدايت مردم است ، و اين دو معنى متلازمان مىباشند .
و حسّان بن ثابت از أعراب محض بوده « 2 » ، و در شناسائى لغت و تفسير قرآن ،
هامش
( 1 ) - از « الغدير » ج 2 ، ص 26 تا ص 30 به الفاظ اسامى مؤلّفين فقط اكتفا شده است .
( 2 ) - نسب او را أبو الفرج اصفهانى در « أغانى » طبع ساسى ج 4 ص 3 اينطور ذكر كرده است : حسّان