زياده از اين تواتر و استفاضه چه خواهد بود ؟ كه صرف در نقل طرق اين حديث بيست و هشت جلد يا زياده تصنيف شد ، هرگز خبرى در أهل إسلام همچنين تواتر و استفاضهء متعارف نيست كه زياده از صد صحابه روايت آن كرده باشند ، و أكثر أسانيد آن صحاح و حسان باشند . و علماى أعلام أهل سنّت در جمع طرق آن ، كتب تصنيف كرده باشند ، تا آنكه بعضى از علماء بيست و هشت مجلّد يا زياده در طرق آن نوشتند « 1 » .
مير حامد حسين - رضوان الله عليه - كه از مفاخر علماى اسلام و از برجستگان پاسداران حريم تشيّع است « 2 » ، بعد از بيان مشروحى كه دربارهء كتب مصنّفه در موضوع حديث غدير نموده است ، آنگاه به تفصيل نام بسيارى از علمائى را كه معترف به تواتر حديث شدهاند ، مىبرد و مفصّلا در ترجمهء أحوال آنها داد سخن مىدهد . رضوان الله عليه و أسكنه بحبوحة جنّته مع أوليائه .
مرحوم علّامهء أمينى كه مفخر علماى ماست ، در دورهء كتاب بىنظير و بديع « الغدير » كه حقّا در موضوع خود فريد است ، بحث را در سند حديث غدير تمام
هامش
امينى در ج 1 « الغدير » ص 158 از قندوزى در « ينابيع » نقل مىكند . و در « غاية المرام » جزو اول ص 103 از ابن شهرآشوب از جدّش شهرآشوب از جوينى نقل مىكند .
( 1 ) - « عبقات » ، ج غدير ، ص 42 و ص 43 .
( 2 ) - علامّهء امينى در « الغدير » ج 1 ص 156 و ص 157 بيست و يكمين نفر از مصنّفان دربارهء حديث را مير حامد حسين مىشمرد ، و در شرح ترجمهء او گويد : « سيّد مير حامد حسين بن سيّد محمّد قلى موسوى هندى لكهنوى متوفّى در سنهء 1306 در سن شصت سالگى ، حديث غدير را و طرق آن را ، و تواتر آن ، و مفاد آن را در دو مجلّد ضخيم در هزار و هشت صفحه آورده است . و اين دو جلد ، از مجلّدات كتاب كبير او ( عبقات ) است . و اين سيّد طاهر عظيم همانند پدر مقدّسش شمشيرى از شمشيرهاى كشيدهشدهء خدا بر دشمنانش بود ، و پرچمى از پيروزى حق و إعلآء دين ، و آيت كبراى الهى از آيات او بود . خداوند بواسطهء او حجّت را تمام كرد و راه راست و روشن را نشان داد . و امّا كتاب او ( عبقات ) بوى عطر و رائحهء دلنشين آن بين دو فضاى واسع عالم منتشر شده است و بين مشرق و مغرب عالم را فرا گرفته است . و هر كس بر مطالب آن واقف شود مىيابد كه آن همان كتاب معجزآساى آشكارى است كه نه از روبرو ، و نه از پشت سر باطل به او راه ندارد . ما از بسيارى از علومى كه در آن به وديعت نهاده بود ، از اين كتاب نفيس و قيّم استفاده كرديم . و پيوسته شكر پى در پى ما براى او و براى پدر پاك اوست ، و از جانب خدا بهترين پاداش » .