همانند برآء بن عازب ، و جابر بن عبد الله أنصارى ، و عمّار بن ياسر ، و أبو ذر غفارى ، و سلمان فارسى ، و حذيفهء يمانى ، و ابن عبّاس ، و أبو سعيد خدرى ، و زيد بن أرقم ، و أبو هريرة ، و ابن مسعود ، و عامر بن ليلى بن ضمرة و حضرت إمام باقر محمّد بن على عليه السّلام روايت كردهاند ، و شأن نزول اين آيه را دربارهء ولايت ، از أئمّهء ستّهء أهل تسنّن ، ترمذى ، و نسائى ، و ابن ماجة ، و أحمد بن حنبل در كتب خود روايت كردهاند .
و در اين صورت به آنچه در بعضى از كتب خود در شأن نزول اين آيه آوردهاند ، و خواستهاند مصبّ آيه را از ولايت برگردانند ، وجوهى است ضعيف ، و روايات مرسله و مقطوعه ، و غير قابل اعتماد ، و همانطور كه مرحوم علّامهء أمينى گفته است : يا تفسير به رأى است ، و يا از روى استحسان بدون حجّت و برهان ، و يا به جهت تكثير طرق در مقابل حديث ولايت ، تا آنكه آن را از إحكام و استحكام بيندازند ، و از درجهء تصديق و يقين ساقط كنند و يأبى الله إلّا أن يتمّ نوره « 1 » .
فخر رازى كه آثار تعصّب و ناراحتى از عباراتش پيداست ، ده وجه در شأن نزول آيه ذكر كرده است :
1 - اين آيه دربارهء قصّهء رجم و قصاص ردّا على مذهب اليهود نازل شده است .
2 - دربارهء عيب يهوديان و استهزاء آنان به اسلام و دين خدا آمده است .
3 - چون آيه تخيير آمد :
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها فَتَعالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَراحاً جَمِيلًا - وَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِناتِ مِنْكُنَّ أَجْراً عَظِيماً
« 2 » .
« اى پيغمبر به زنهايت بگو : اگر شما زندگى و عيش دنيوى و زينتهاى آن را مىطلبيد ، پس بيائيد من شما را از ماليّهاى متمتّع كنم ، و بطور نيكى شما را آزاد كنم و رها نمايم ! و اگر شما اينطور هستيد كه خدا و رسول او و دار آخرت را مىطلبيد ، پس خداوند براى نيكوكاران از شما مزد بزرگى مقرّر كرده است » !
هامش
( 1 ) - « الغدير » ج 1 ، ص 226 .
( 2 ) - آيه 28 ، از سورهء 33 : أحزاب .