اسلام به درجهء اعلا رسيده ، و يهود و نصارى مخذول و منكوب شدند ، در آن وقتىكه دول عالم را اسلام به دهشت انداخته بود ، و به امراء و سلاطين عالم رسول خدا نامه نوشت ، و رسما آنها را أمر به اسلام كرد .
در اين صورت هيچ معنى ندارد كه آيه تبليغ كه در سورهء مائده ( آخرين سورهء نازلهء بر پيامبر اكرم ) وارد شده است ، راجع به يهود و نصارى باشد . قرطبى در تفسير خود مىگويد : إجماع قائم است بر اينكه سورهء مائده ، مدنى است ، و چون از ابن نقّاش نقل مىكند كه در سال ششم ( حديبيّه ) « 1 » نازل شده است ، فورا به دنبال اين نقل ، از ابن عربى نقل مىكند كه : اين گفتارى است ساختگى و حلال نيست بر مسلمانى بدان اعتقاد كند « 2 » . و بنابراين مجرّد ورود آيه تبليغ در بين آيات وارده در ميان آيات راجع به اهل كتاب منشأ اثرى از نقطهنظر برهان و دليل علمى براى تمسّك نخواهد بود .
و نيز از آنچه ذكر كرديم معلوم مىشود كه : آنچه را قرطبى ذكر كرده است بىاساس است . او گويد : از ابن عبّاس آمده است كه : أبو طالب هر روزه مردانى را از بنى هاشم مىفرستاد تا رسول خدا را حراست كنند ، تا اينكه اين آيه نازل شد :
وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ
و چون خواست كسانى را با رسول خدا بفرستد حضرت رسول فرمود : يا عمّاه انّ الله عصمنى من الجنّ و الإنس ! اى عمو جان ! خداوند مرا از جنّ و إنس محافظت كرده است . و قرطبى گويد : صحّت اين روايت مبنى بر آنست كه اين آيه مكّى باشد ، و اين آيه مدنى است « 3 » .
و اين روايت ضعيفتر است از آنكه بتواند با أحاديث گذشته و اجماع و نصوص مفسّران مقاومت كند . علاوه بالبداهة مىبينيم كه چه مصائب و آزارهائى از دست اين انسانها به رسول خدا رسيد .
هامش
( 1 ) - سال ششم از هجرت را به جهت اينكه واقعهء حديبيّه در آن واقع شده است ، سال حديبيّه گويند .
( 2 ) - « تفسير قرطبى » ج 6 ، ص 30 .
( 3 ) - « تفسير قرطبى » ج 6 ، ص 244 .