مير خواند : غياث الدّين بن همام در « حبيب السّير » از « كشف الغمّة » آورده است كه : حضرت شفيع الامّة چون به موضع غدير خمّ رسيد و معلوم گرديد كه پس از تجاوز از آن مكان طوايف انسان از موكب همايون جدا شده به طرف منازل خود خواهند رفت و ارادهء أزلى مقتضى آن بود كه تمامى آن مردم از اين معنى خبر داشته باشند اين آيه نازل شد كه :
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
يعنى در استخلاف علىّ و نصّ بر او به إمامت و إن لم تفعل فما بلّغت رسالته و الله يعصمك من النّاس « 1 » .
[ بحث در مفاد آيه تبليغ ]
شيخ محمّد عبده مصرى رئيس جامعهء الأزهر گويد : ابن أبى حاتم و ابن مردويه و ابن عساكر از أبو سعيد خدرى روايت كردهاند كه : آيه
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
در روز غدير خمّ دربارهء علىّ بن أبي طالب نازل شده است « 2 » .
بارى اين فىالجمله بحثى بود كه در پيرامون شأن نزول آيه تبليغ از مصادر شيعه و عامّه به عمل آمد ، و علامّهء أمينى - رحمة الله عليه - كه فقط از مصادر عامّه بحث فرموده است ، دربارهء شأن نزول اين آيه از كتب معتبرهء آنها از سى كتاب از مشايخ و حفّاظ آنها اين بحث را مشروحا بيان كرده است « 3 » .
و امّا بحث از نقطه نظر دلالت آيه تبليغ ، و انتساب آن به قضيّهء ولايت ، و بيان مفاد آن كه به فقه الآية تعبير مىشود از اين قرار است :
در اين آيه جهاتى از نكات أدبى است كه آن را از ساير آيات متمايز مىكند :
أوّل خطاب به رسول الله است به لفظ يا أيّها الرّسول ( اى فرستاده و پيغامآورنده ) كه در اينجا آن حضرت را به صفت رسالت مخاطب ساخته است ، و در هيچ جاى قرآن بدين صفت رسول خدا مورد خطاب قرار نگرفته است غير از همين مورد ، و
هامش
( 1 ) - « حبيب السّير » طبع حيدرى با مقدّمهء همائى ج 1 ص 411 . بايد دانست كه تاريخ « حبيب السير » از كتب معتبره است . در « كشف الظّنون » ج 1 ص 419 گويد : اين كتاب از كتب پر فايده و معتبر است . و نيز حسام الدّين در كتاب « مرافض الرّوافض » آن را از كتابهاى معتبر شمرده است . و أبو الحسنات حنفى در كتاب « الفوائد البهيّة » كرارا از آن نقل كرده و آن را از كتب معتبر شمرده است .
( 2 ) - « تفسير المنار » ، ج 6 ، ص 463 .
( 3 ) - « الغدير » ، ج 1 ، از ص 214 تا ص 223 .