إحرام بيرون شدند ، تا در روز هشتم ذوالحجّه كه روز ترويه است از مكّه إحرام براى حجّ بسته ، و به نيّت حجّ إفراد تلبيه گفتند و به عرفات آمدند ، و در مشعر و منى مناسك حاجّ را انجام دادند ، و در مكّه طواف و نماز و سعى نموده ، و حجّ خود را كامل نموده و سپس محلّ شدند ، و بنابر اين در اين سفر يك عمرهء كامل و يك حجّ كامل بجا آوردند كه آن را حجّ تمتّع گويند .
و چون حضرت رسول اللّه ايام حجّ را به پايان رسانيد ، و بعد از ايّام تشريق به مكّه بازگشت ، و در محصّب « 1 » نزول فرمود ، و نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء را در آنجا انجام داد . عائشه گفت : اى رسول خدا ! من از اينجا به مدينه باز گردم و فقطّ يك حجّ بجا آورده باشم كه با آن عمره نبوده باشد ؟ ! حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم برادرش - عبد الرّحمن بن أبى بكر - را طلب كردند ، و گفتند : خواهرت را از حرم بيرون ببر ، و محرم شده ، و چون از طواف فارغ شديد ، در اينجا كه محصّب است بياييد ! و بنابر اين يك عمره را خداوند مقدّر فرمود . و در عبارت ديگرى آمده است كه :
ما چون از حرم بيرون شديم از تنعيم « 2 » به إحرام عمره إحرام بستيم بجاى آن عمرهاى كه از من فوت شده بود « 3 » ، و در دل شب طواف را انجام داديم و سپس در محصّب آمديم . « 4 » رسول اللّه فرمود : آيا از انجام طواف خود فارغ شديد ؟ ! عرض كرديم : آرى ! « 5 » رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پس از آنكه در صبح سه شنبه غسل كرده به سوى مكّه
هامش
( 1 ) - محصّب موضعى است بين مكّه و منى ، و به منى نزديكتر است . و بطحاء ، مكّه و خيف بنى كنانه است و حدّ آن از حجون است به طرف منى ( معجم البلدان ) .
( 2 ) - تنعيم موضعى است در مكّه كه در خارج حرم و واقع در حلّ است ، و بين مكّه و سرف واقع است كه تا مكّه دو فرسخ فاصله دارد ( معجم البلدان ) .
( 3 ) - « سيرهء حلبيّه » ج 3 ، ص 306 ، و « سنن بيهقى » ج 5 ص 95 .
( 4 ) - در « كامل التواريخ » ج 5 ص 164 آورده است كه همانطور كه در احاديث وارد است حضرت رسول به جهت آرامش خاطر و طيب نفس او به او دستور چنين عمرهاى را دادند .
( 5 ) - « سيرهء ابن هشام » ج 4 ، ص 1020 ، و « تاريخ طبرى » طبع دار المعارف ج 3 ص 148 ، و « طبقات » ج 2 ص 189 ، و « بحار الانوار » ج 6 ص 666 از « كافى » .