آب مىخورديم ! غلام گفت : آن قعب با من است ، و گم نشده است .
[ مكانهايى كه رسول الله صلَّى الله عليه و آله و سلَّم در سفر حجَّ پيمودند ]
چون خبر گم شدن زاملهء رسول اللّه به سعد بن عبادة و فرزندش قيس بن سعد رسيد ، ايشان براى رسول اللّه زامله و توشهء سفر كامل آوردند ، و هر كدام از آن دو پدر و پسر گفتند : يا رسول اللّه چنين خبردار شديم كه : زاملهء شما گم شده است ، و اينك اين توشهء سفر به جاى توشهء گم شده باشد ! رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمودند : خداوند توشهء ما را به ما رسانيد ! شما توشهء خود را برداريد و برگردانيد ! خداوند به هر دو نفر شما بركت دهد ! « 1 » مقريزيّ گويد : روز يكشنبه بود كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به يلملم « 2 » رسيدند ، و از آنجا حركت كرده و شام را در شرف السّيالة خوردند ، و در همان جا نماز مغرب و عشاء را بجاى آوردند ، و سپس به راه افتاده و نماز صبح را در عرق الظّبية خواندند ، و سپس در روحاء وارد شدند ، و از روحاء نيز گذشته و نماز عصر را در منصرف گزاردند ، و نماز مغرب و عشاء را در متعشّى خواندند و آنجا هم شام خوردند ، و نماز
هامش
( 1 ) - « سيرهء حلبيّه » ج 3 ص 293 .
( 2 ) - يلملم اشتباه است و صحيح يليل است ، زيرا همانطور كه در « معجم البلدان » آورده است : يلملم ميقات أهل يمن است و دو شب راه تا مكّه فاصله دارد ، ولى يليل اسم قريهاى است در نزديكى وادى صفرآء از توابع مدينه . و نيز آورده است كه : شرف السّيالة محلى است ميان ملل و روحاء ، و عرق الظّبية محلّى است بين مدينه و مكّه ، و روحاء نيز محلّى است بين مدينه و مكّه ، و منصرف موضعى است بين مكّه و بدر كه فاصلهء ميان آنها چهار بريد است ، و أثاية موضعى است در راه جحفه كه بين آنجا و مدينه بيست و پنج فرسخ است ، و عرج گردنهاى است بين مكه و مدينه در راه حجّاج كه با سقيا ذكر مىشود ، و جحفه قريهء بزرگى است در راه مدينه كه با مكّه چهار مرحله فاصله دارد ، و بين آنجا و مدينه شش مرحله است ، و فاصلهء آنجا تا غدير خمّ نيز دو ميل است ، و سقيا قريهاى است از توابع فرع كه فاصلهء ميان آن دو تا جحفه نوزده ميل است ، و أبواء قريهاى است از توابع فرع از مدينه كه بين آن و جحفه از سمت مدينه بيست و سه ميل است ، و قديد اسم موضعى است در نزديكى مكّه ، و عسفان بين جحفه و مكّه است ، و غميم و كراع الغميم موضعى است بين مكّه و مدينه كه در ميان رابغ و جحفه واقع است ، و ظهران واديى است در قرب مكّه و در آنجا قريهاى است كه آن را مرّ گويند و به همين مناسبت آن قريه را به اين وادى نسبت مىدهند و مىگويند : مرّ الظّهران ، و سرف در شش ميلى مكّه واقع است ( معجم البلدان به رديف حروف تهجّى ) . و متعشّى ظاهرا اسم علم براى موضعى نيست ، بلكه اسم مكان از مادّهء تعشّى است يعنى موضعى كه شام خورده مىشود .