است . و علاء بن رزين و عمرو بن يزيد از حضرت صادق عليه السّلام آوردهاند كه فرمود : رسول خدا بيست حجّ بجا آورد . و طبرى از ابن عبّاس آورده است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چهار عمره : حديبيّة و قضآء و جعرانة و عمرهاى كه با حجّشان نمودند بجاى آوردند . امّا معاوية بن عمّار از حضرت صادق عليه السّلام آورده است كه : رسول الله سه عمرهء جدا جدا انجام دادهاند : حديبيّة و قضآء و جعرانة ، و ده سال در مدينة توقّف كردند و سپس حجة الوداع را انجام دادند و على بن أبي طالب را در روز غدير خم به إمامت نصب نمودند . « 1 » در « كافى » با سند خود از حضرت صادق عليه السّلام آورده است كه رسول الله بعد از ورود به مدينه يك حجّ بيشتر نكردند ولى در مكّه با قوم خود حجّهاى بسيارى بجاى آوردهاند . « 2 » و نيز در « كافى » با سند خود از حضرت صادق عليه السّلام آورده است كه رسول خدا بيست حجّ بجاى آوردهاند . « 3 » و در « علل الشّرائع » با سند خود از حضرت صادق عليه السّلام روايت مىكند كه چون سليمان بن مهران خدمت آن حضرت عرض كرد : چند حجّ رسول خدا بجاى آوردهاند ؟
حضرت در پاسخ گفتند : بيست حجّ در پنهانى و مخفيانه ، و چون در هر نوبت از حجّ از مأزمين « 4 » عبور مىكرد پياده مىشد و بول مىكرد . سليمان مىگويد : گفتم به چه علّت در مأزمين پياده مىشد و بول مىكرد ؟ ! حضرت گفتند : به جهت آنكه آنجا أوّلين مكانى بود كه بتپرستى رواج يافت ، و از سنگ كوه آنجا قطعهاى را برداشته ، و بت هبل را تراشيده بودند ، همان بتى كه على بن ابي طالب آن را از بام كعبه به زير انداخت در وقت ظهور اسلام و علوّ
هامش
( 1 ) - « مناقب » ابن شهرآشوب سنگى طبع سنگى ، ج 1 ، ص 121 .
( 2 ) - « فروع كافى » ج 4 ، ص 244 . و « الوفاء بأحوال المصطفى » ، ج 1 ، ص 209 .
( 3 ) - « فروع كافى » ج 4 ، ص 245 .
( 4 ) - مأزم راه باريك و تنگ بين دو كوه را گويند ، و از همين جهت موضعى را كه بين عرفات و مشعر است و راه باريك مىشود مأزمين گويند .