فرسخ است ، و انجام مناسك بيت الله الحرام ، اين همه بعيد است كه تا ساعتى قبل از ظهر پايان يافته باشد ، تا حضرت به منى مراجعت كرده ، و نماز ظهر را در آنجا انجام داده باشند . « 1 » در « البداية و النهاية » ج 5 ، ص 191 آورده است كه حجّ رسول الله در تابستان بود ، و روز هم روز طولانى بود .
پس قول أقرب آنست كه رسول اللّه نماز ظهر را در مكّه بجاى آورده و سپس به صوب منى رهسپار شدهاند .
بايد دانست كه حجّ هر گونه كه باشد خواه حجّ تمتّع ، و يا قران ، و يا إفراد ، دو طواف دارد يك طواف را طواف زيارت و يا إفاضه گويند ، و آن أوّلين طوافى است كه محرم به إحرام حجّ انجام مىدهد ، خواه قبل از وقوف به عرفات باشد ، همچون طواف قارن و مفرد كه چنانچه بخواهند ، بعد از إحرام و دخول در مكّه مىتوانند انجام دهند ، و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و أمير المؤمنين عليه السّلام كه حجّشان حجّ قران بود ، و با خود سوق هدى نموده بودند ، و چون وارد مكّه شدند ، در أوّلين وهله قبل از وقوف به عرفات ، طواف را انجام دادند ، و سعى را نيز انجام دادند .
و البتّه بعد از اين طواف هم ، سعى بين صفا و مروه را بجاى مىآورند .
و خواه بعد از وقوف به عرفات باشد ، همچون متمتّع ، و يا همچون قارن و مفردى كه قبل از وقوف ، طواف و سعى را انجام نداده باشد .
طواف ديگر ، طوافى است كه پس از إتمام أعمال انجام مىدهند ، و آن را طواف نساء گويند . و در وجوب آن بين شيعه و سنى هيچگونه خلافى نيست .
اين طواف جزء أعمال حجّ نيست ، بلكه عملى است واجب و مستقلّ ، جدا از أجزاء حجّ ، و اگر كسى هم بجا نياورد ، در حجّ او إشكالى نخواهد بود ، غاية الأمر عمل واجبى را ترك كرده ، و أثر آن كه حلّيّت نسوان است ، مترتّب نشده است .
و علّت آنكه آن را طواف نساء گويند ، به جهت آنست كه اثر آن حلّيّت زنان و عقد آنها و شهود بر عقد آنهاست ، در مقابل طواف إفاضه كه جزء حجّ است و اثر آن حلّيّت طيب و عطر و استعمال بوى خوش است .
هامش
( 1 ) - « البداية و النّهاية » ج 5 ، ص 191 .