حقوق حقّهء خود دفاع كنند ، و به جهاد با خصم برخيزند ، اين جهاد و دفاع ، براى مسلمان آسان مىشود . و همچنين حجّ كه در ذوالحجّه صورت مىگيرد ، و در فصول اربعه گردش مىكند ، - مضافا به بهرهء كامل مسلمان از فوائد حجّ حتّى در سرماى سرد و در گرماى گرم - او را براى سفر و جهاد در راه دور ، با هر موقعيت و شرائطى آماده و مجهّز مىسازد .
و محصّل مطلب آنكه چون طبيعت انسان ، در دوران سال ، در چهار فصل مىگردد ، اسلام كه براساس فطرت و سرشت انسان بنا نهاده شده است ، احكام و تكاليف را طورى مقرّر فرموده است كه با طبيعت انسان در گردش چهار فصل در گردش باشد .
و امّا آنچه راجع به عيد نوروز در أفواه شهرت يافته است ، كه اسلام آن را امضاء كرده ، و غسل و نماز و دعا را در هنگام تحويل شمس به برج حمل ، مرغوب دانسته است ، كلامى است از حقيقت خالى .
[ إسلام أبدا دربارهء عيد گرفتن نوروز ترغيبى نكرده است ]
اسلام ابدا در اين باره ترغيبى نكرده است ، بلكه گرفتن عيد را به عنوان سنّت ملّى و آداب قومى بدعت شمرده ، و مردود دانسته است . روايتى كه در اين باب از معلّى بن خنيس وارد شده ، ضعيف السّند است ، و بقيّهء أحاديث نيز به همين منوال . و غسل و دعا نيز بنا بر أدلّهء تسامح در سنن براساس روايات من بلغه ثواب على شىء فأتى به التماس ذلك الثّواب أوتيه و إن لم يكن كما بلغ « 1 » مشرّع حكم نيست ، و استمساك به آنها در اين مورد مبنى ندارد . و ما در باب عيد نوروز و عدم جواز تمسّك به ادلّهء تسامح در سنن در اين مورد ، در نظر داريم رسالهء شامل و كاملى بنويسيم بحول الله و قوته و لا حول و لا قوّة إلّا بالله العلىّ العظيم .
و همچنين دربارهء مهرجان كه عيد مهرگان است نهى وارد شده است . و تمسّك به نيروز و مهرجان را از آداب جاهليّت شمرده است . اميد است با توفيق تحرير اين رساله حقايق بيشترى ظهور كند ان شاء الله تعالى .
هامش
( 1 ) - « هر كس كه به او ثواب و پاداش بر عملى ابلاغ شود ، و آن كس به جهت دريافت آن ثواب ، آن عمل را به جاى آورد ، آن ثواب به او داده خواهد شد ، و اگر چه واقع أمر ، طبق آن ابلاغى كه شده نبوده باشد . »