يكى از نمايندگان مخالف گفت : شما اگر مىخواهيد تغيير ألفاظ بدهيد ، به ألفاظى كه يكى از منجّمين فعلى براى اين ماهها ساخته است ، و بسيار مناسبتر است تغيير دهيد . سيّد جلال الدّين طهرانى تقويمى ساخته است و نام ماههاى سال شمسى را به ترتيب از اين قرار قرار داده است : چمنآرا ، گلآور ، جان پرور ، گرما خيز ، آتش بيز ، جهانبخش ، دژم خوى ، باران ريز ، أندوهگين ، سرماده ، برفآور ، مشگينفام . « 1 » اين نامها بسيار زيباتر و از جهت معنى مناسبتش بيشتر است ، تا معانيى كه آقاى ارباب كيخسرو از روى كتابهاى باستانى تهيّه كردهاند .
چمنآرا مناسبتش بيشتر است تا فروردين كه آن را به ( هم مانندى روانان ) كه مساوات أرواح باشد ترجمه كردهاند .
و گلآور بهتر است از ارديبهشت كه به ( نظم كامل و تقدّس بهترين ) ترجمه كردهاند .
بارى آنان إصرار داشتند كه چون إحياء سنّت كهن است ، ألفاظ فروردين و ارديبهشت و غيرها بهتر است ، و حتى در لفظ مرداد گفتند حتما بايد أمرداد باشد ، با همزهء مفتوحه ، چون در لغت باستانى با همزه است . « 2 »
هامش
( 1 ) - اين نامها را سيّد جلال الدّين طهرانى در گاهنامهء خود متعلّق به مورّخهء 1309 شمسى در صفحهء 79 آورده است .
( 2 ) - در « لغتنامهء دهخدا » در مادّهء أمرداد گويد : در « أوستا » أمرتات است ، جزء أخير آن كه تات باشد پسوند است كه جداگانه مورد استعمال ندارد ، همين جزء در خرداد نيز ديده مىشود .
پارهء ديگر اين واژه از دو جزء ساخته شده ، نخست از « ا » كه از أدوات نفى است يعنى نه . از براى اين جزء در فارسى « نا » يا « بى » آورده مىشود . جزء دوّم مرت يا مرت است ، يعنى مردنى و درگذشتنى و نيست شدنى و نابود گرديدنى . بنابراين أمرداد يعنى بىمرگ و آسيب نديدنى يا جاودانى . و بايد أمرداد با ادات نفى « [ ا ] » باشد ، نه مرداد كه معنى بر خلاف آن را مىدهد .
أمرداد در دين زردشتى أمشاسپندى است كه نمايندهء بىمرگى و جاودانى يا مظهر ذات زوال ناپذير أهور مزدا است . در جهان خاكى نگهبانى گياهها و رستنىها به او سپرده شده است ( از فرهنگ ايران باستان نگارش ابراهيم پور داود ص 59 ) و رجوع به مزديستا و تأثير آن در ادبيّات فارسى تأليف آقاى دكتر معين و أمشاسپندان شود .
و محصّل آنچه كه در اينجا از « لغتنامهء دهخدا » آورديم در تعليقهء مادهء مرداد از همين لغتنامه آورده است ، و نيز گويد : أمرداد كه پنجمين ماه سال و هفتمين روز ماه به دو سپرده شده ، از أمشاسپندان و مظهر جاودانى أهور مزدا