امّت را به نصيحت و ارشاد هدايت فرمودى ! در اين حال رسول خدا ، انگشت سبّابهء خود را به آسمان بلند كرده ، و به طرف مردم سه بار پائين آورده ، و با اشاره به آنها گفت : خداوندا گواه باش ! خداوندا گواه باش ! خداوندا گواه باش » ! عمرو بن خارجة گويد : عتّاب بن أسيد براى حاجتى در روز عرفه مرا به سوى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرستاد ، آن حضرت در عرفات وقوف داشت ، من حاجتش را معروض داشتم ، و سپس در زير ناقهء آن حضرت ايستادم و بطورى نزديك بودم كه آب دهان ناقه بر سر من مىريخت ، و شنيدم كه مىگفت :
أيّها النّاس ! إنّ اللّه أدّى إلى كلّ ذى حقّ حقّه ، و إنّه لا يجوز وصيّة لوارث ، و الولد للفراش ، و للعاهر الحجر ، و من ادّعى إلى غير أبيه ، أو تولّى غير مواليه فعليه لعنة اللّه و الملائكة و النّاس أجمعين ، لا يقبل اللّه له صرفا و لا عدلا . « 1 » « اى مردم ! خداوند حقّ هر ذىحقّى را به او رسانيده است : جايز نيست كسى براى وارث خود وصيّت كند ( بطورى كه حقّ ورثهء ديگر ضايع شود ) « 2 » بچّهاى را كه زنى مىزايد ، تابع نكاح صحيح است ، و به صاحب فراش و پدر ملحق مىشود ، و شخص زناكار در اين فراش نصيبى از بچّه ندارد ، بلكه نصيب او به جرم عمل قبيح زنا سنگباران شدن است .
هر كس ، فرزندى خود را به غير پدر خود نسبت دهد ، و هر بندهاى كه خود را بندهء غير مولاى خود بداند ، لعنت خداوند و فرشتگان و تمام أفراد بشر بر او خواهد بود . و خداوند از او هيچگونه توبه و عوضى را نمىپذيرد ، ( و يا هيچ واجب و مستحبّى را از او قبول نمىكند ) » .
هامش
( 1 ) - « البداية و النهاية » ج 5 ، ص 171 ، از محمّد بن اسحاق و ترمذى و نسائى و ابن ماجه روايت كرده است ، و « سيرهء حلبيّه » ج 3 ص 300 و « طبقات ابن سعد » ج 2 ، ص 183 .
( 2 ) - شاهد بر اين معنى ، عبارت است كه در « طبقات ابن سعد » ج 2 ص 183 آورده است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در اين خطبه فرمود : إنّ اللّه قسّم لكلّ إنسان نصيبه من الميراث ، فلا يجوز لوارث وصيّة . خداوند براى هر شخصى نصيب و سهم او را از ميراث معيّن و مشخّص نموده است ، بنابراين جايز نيست كسى براى وارث خود وصيّتى كند كه موجب از بين رفتن حق ساير ورّاث گردد . و امّا وصيتى كه موجب تضييع حق آنان نشود مانند وصيّت از مقدار ثلث خود كه در آن مجاز است اشكال ندارد .