كامِلَةٌ ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ
. ( آيه 197 ، از سورهء 2 : بقره ) « و حجّ و عمره را براى خدا تمام كنيد ، پس اگر محصور شديد ( و بواسطهء مرض و يا دشمن متمكّن نشديد كه تمام كنيد ) آن مقدارى كه از هدى و قربانى كه مىتوانيد بفرستيد ! و سرهاى خود را نتراشيد مگر زمانى كه هدى و قربانى به محلّ خود برسد ( در عمره به مكّه برسد و در حجّ به منى برسد ) و هر كدام از شما كه در حال إحرام مريض شد ، و يا در سر او آزارى پديد آمد ( مانند شپش و غيره ) كه ناچار شد سر خود را بتراشد ، جايز است سر خود را بتراشد و به جاى آن كفّاره ، روزه و يا إطعام فقرا و يا قربانى بجاى آورد ، و اگر شما در حال ايمنى بوديد ، پس كسى كه در عمرهء خود تا زمان فرا رسيدن حجّ ، تمتّع كند ، بر او واجب است كه به قدر ميسور هدى در منى قربانى كند ، و اگر كسى متمكّن از هدى و قربانى آن نشد ، واجب است كه سه روز در حجّ ، و هفت روز پس از آنكه از حجّ مراجعت مىكنيد ، روزه بگيرد ، اين دو دفعهء روزه مجموعا ده روزه كامل مىشود ، اين وظيفهء حجّ تمتّع ، و وجوب هدى وظيفهء كسانى است كه اهل بيت و اقوام آنها از نزديكان و حاضران مسجد الحرام نباشند ، و تقواى خدا را پيش گيريد و بدانيد كه خداوند شديد العقاب است » .
در صدر اين آيه وارد است كه حجّ و عمره را براى خدا تمام كنيد ! تماميّت هر چيزى به چيزى است كه چون به ساير أجزاء آن ضميمه شود آن چيز تحقّق خود را پيدا مىكند ، و آثار مطلوب بر آن مترتّب مىگردد ، پس بنا بر اين تمام كردن عبارت است از ضميمه نمودن جزئى از اجزاء بعد از شروع كردن در چيزى كه بواسطهء ضميمه نمودن آن جزء ، آثار مطلوبهء از آن چيز به دست آيد .
و كمال چيزى عبارت است از حال و يا وصف و يا أمرى كه چون آن چيز آن را پيدا كند ، آثار مطلوبه از آن چيز بعد از تماميّت آن به دست مىآيد ، آن آثارى كه بدون كمال به دست نمىآيد .
مثلا انضمام بعضى از أجزاء انسان به بعضى ديگر تماميّت اوست ، و ليكن عالميّت و شجاعت كمال اوست . ضمّ بعضى از أجزاء ماشين برق ، يا ماشين چاپ و غيره به بعضى از اجزاء ديگر تا بواسطهء اين ضميمه ماشين قابليّت برق دادن و چاپ