در حكم محل شدن در بين حجّ است ، و اين مستلزم عدم تماميّت آن است .
[ ردَّ مخالفين در استدلال به آيه : و أتمّوا الحجَّ و العمرة للَّه ]
و پاسخ اين ادّعاء روشن است ، زيرا تماميّت هر يك از عمره و حجّ ، انجام دادن آن است با تمام شرائط و أجزاء و پرهيز از موانع آن ، و كسى كه از ميقات به قصد عمره إحرام مىبندد ، و در مكّه طواف و نماز و سعى و تقصير بجاى مىآورد ، يك عمرهء تمام انجام داده است ، و كسى كه از مكّه إحرام مىبندد ، و به قصد حجّ به سوى عرفات و مشعر مىرود ، و مناسك منى و مناسك بيت اللّه را انجام مىدهد ، يك حجّ تمام انجام داده است ، و تمام أجزاء و شرائط آن را بجا آورده ، و از موانع آن اجتناب ورزيده است .
و دانستيم كه تعيين شرائط و أجزاء و موانع هر يك از عمره و حجّ ، با شارع است ، و چون او براى ما مقرّر دارد كه در حجّ قران و حجّ إفراد ، بايد از ميقات به قصد حجّ إحرام بست ، و در حجّ تمتّع بايد از مكّه إحرام بست ، در اين صورت تماميّت آن به بجا آوردن آن بر همين نهج و بر همين شكل است ، و خلاف آن مستلزم نقصان و عدم تماميّت است ، و محصّل مطلب اين است كه پيكرهء حجّ و كيفيّت اجزاء و شرائط آن بايد از شارع اخذ شود ، و در اين صورت تمام است ، و خلاف آن ناتمام .
و كسى نمىتواند از نزد خود جزوى و يا شرطى را اضافه كند ، و يا بردارد ، و سپس تماميّت و نقصان را بر اساس جعل خود تعيين كند ، فعلى هذا آيه :
وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ
بيش از اين نمىرساند كه بايد حجّ و عمره را براى خداوند تمام نمود . و أمّا تماميّت آن به عدم محلّ شدن بين عمره و حجّ ، و به يكسره باقى بودن با حال إحرام تا رفتن به عرفات است ، با هزار ضمّ و ضميمه نمىتوان از آيه استنتاج نمود .
و ما براى توضيح بيشتر اين حقيقت تمام آيه را ذكر مىكنيم و سپس مدلّل مىداريم كه آيه و أتمّوا نه تنها دلالت بر مدّعاى آنان ندارد بلكه دلالت بر عكس آن دارد :
وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ