اين اعلى درجهء قوام انسانى ، همان صلاحيّت اوست بر حسب خلقت ، به عروج به رفيع أعلى ، و نائل شدن به حيات أبدى سرمدى عند الله ، و تحقّق به اسماء و صفات كلّيّهء او جلّ و عزّ .
و بر همين أصل نيز خداوند مىفرمايد :
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
( آيه 32 از سورهء 2 : بقره ) .
« و خداوند تمام أسماء را به آدم تعليم كرد » .
[ انسان كامل متحقَّق به ولايت مطلقهء خداست ]
و اينست معناى خليفةاللّهى ، و معنى و مفاد حديث شريفى كه از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت شده است كه :
خلق اللّه آدم على صورته « 1 » « خداوند آدم را بر صورت خود آفريد » .
و در مقام و منزلت اين انسان و مرتبه و درجهء اوست ، كه حضرت جعفر بن محمّد الصّادق عليهما السّلام فرمودند :
إنّ الصّورة الإنسانيّة هى أكبر حجّة الله على خلقه ، و هى الكتاب الّذى كتبه بيده ، و هى الهيكل الّذى بناه بحكمته ، و هى مجموع صورة العالمين ، و هى المختصر من العلوم فى اللّوح المحفوظ ، و هى الشّاهد على كلّ غائب ، و هى الحجّة على كلّ جاحد « و هى الطّريق المستقيم إلى كلّ خير ، و هى الصّراط الممدود بين الجنّة و النّار « 2 » .
« بدرستى كه صورت انسانيّت بزرگترين حجّت خداوند است بر جميع آفريدگان ، و اوست كتابى كه خداوند به دست خودش نوشته است ، و اوست هيكلى كه خداوند از روى حكمتش بنا كرده است ، و اوست مجموع صورت همهء عوالم الهى و اوست مختصر از علوم موجود در لوح محفوظ ، و اوست شاهد و ناظر بر هر غائب ، و اوست حجّت خدا بر هر منكر ، و اوست راه مستقيم به سوى هر امر خير ، و اوست صراط و پلى كه بين بهشت و دوزخ كشيده مىشود » .
و همچنين بر اساس همين اصل بود كه انسان ، مسجود ملائكه قرار گرفت ، و مقام و منزلتش از جميع فرشتگان افزون شد « 3 » . و به حجاب أقرب كه مقرّبترين
هامش
( 1 ) - « جامع الاسرار » سيد حيدر آملى ص 135 .
( 2 ) - « جامع الاسرار » ص 383 و ذيل آن را در « تفسير صافى » ص 55 از طبع اسلاميّه آورده است .
( 3 ) - به جلد اوّل « معادشناسى » مجلس اوّل مراجعه شود .