پاداش آن باشد :
وَ ما تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ
« 1 » .
« شما پاداش داده نمىشويد مگر آنچه را كه عمل كردهايد ، مگر بندگان مخلص خدا » .
[ آيات وارده در توحيد افعالى اولياى خدا ]
بارى اين مقدارى بود از آنچه خداوند به اولياى خود عنايت كرده است ، و از مجموع آنچه گفته شد به دست مىآيد كه از عنايات حضرت حقّ دربارهء ايشان حصول فناء در سه مرحلهء افعال و صفات و ذات است .
اوّلين چيزى كه در آنها به مرحلهء فناء مىرسد ، افعال است . و كمترين چيزى كه علماء در افعال فانيه به شمارش آوردهاند شش چيز است : موت و حياة و مرض و صحّت و فقر و غنى .
يعنى آنان در اين شش چيز فعلى را از خودشان و يا از غير خودشان نمىيابند ، بلكه از حقّ سبحانه مشاهده مىكنند ، مانند كسى كه حركتى را مىبيند ، ولى محرّك آن را نمىبيند و مشاهده نمىكند ، ولى مىداند كه محرّك دارد ، و در اين صورت حضرت حقّ سبحانه در مقام أفعال آنان قيام مىكند ، و فعل ايشان بنابر اين عين فعل حقّ مىباشد .
دربارهء توحيد افعالى اولياى خدا كه ملازم با فناء در افعال است ، در « توحيد » صدوق از حضرت صادق عليه السّلام در اين آيه شريفه :
فَلَمَّا آسَفُونا انْتَقَمْنا مِنْهُمْ
« 2 » وارد است كه :
إنّ الله تبارك و تعالى لا يأسف كأسفنا و لكنّه خلق أولياء لنفسه يأسفون و يرضون و هم مخلوقون مربوبون فجعل رضاهم رضا نفسه و سخطهم سخط نفسه .
و ذلك لأنّهم جعلهم الدّعاة إليه و الأدلّاء عليه فلذلك صاروا كذلك و ليس أنّ ذلك يصل إلى الله كما يصل إلى خلقه و لكن هذا معنى ما قال من ذلك .
دربارهء فرعون و فرعونيان گويد كه : « چون ما را به خشم درآوردند و غمگين نمودند ، ما از ايشان انتقام گرفتيم ، و همه را هلاك در غرقاب نموديم » . حضرت صادق
هامش
( 1 ) - سورهء صافّات : 37 - آيه 39 تا 40 .
( 2 ) - آيه 55 از سورهء 43 : زخرف .